Het kabinet heeft extra financiële middelen toegezegd om dringende restauraties van belangrijke rijksmonumenten, waaronder het Artis-aquarium, te ondersteunen. Staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur) heeft dit jaar een extra bedrag van 15 miljoen euro beschikbaar gesteld om een aantal “urgente” restauraties van grote rijksmonumenten te helpen financieren. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap draagt jaarlijks al 20 miljoen euro bij aan het provinciefonds voor dit doel, dat vervolgens wordt verdubbeld en verdeeld door de provincies.
Het Artisaquarium, een populaire attractie, is sinds 1 februari 2021 gesloten voor bezoekers. Het rijksmonument, dat in 1882 zijn deuren opende, bevindt zich momenteel in de steigers. Het gebouw heeft ernstige schade opgelopen door het zoute water uit de bassins. De heropening staat gepland voor het najaar van 2025, maar het budget voor de renovatie is nog niet volledig gedekt.
De geschatte totale kosten bedragen 47 miljoen euro. Aan het begin van dit jaar was er nog 24 miljoen euro nodig, waardoor volgens Artis “een bijdrage van de overheid essentieel” is. De dierentuin heeft twee brandbrieven gestuurd naar staatssecretaris Uslu, waarin een subsidie van 10 miljoen euro werd gevraagd voor de restauratie van het aquarium.
Eind maart kwam er een reactie op de smeekbede van Artis: de staatssecretaris erkende “de urgentie van het verzoek en de noodzaak om een oplossing te vinden” voor het financieringstekort. Op dat moment kon de bewindsvrouw echter niet direct aan het verzoek van Artis voldoen. Ze benadrukte dat de dierentuin in de afgelopen jaren al 5,5 miljoen euro aan subsidie heeft ontvangen voor restauratie en onderhoud van rijksmonumenten, en dat ze ook tegen een lage rente kan lenen.
Desondanks heeft staatssecretaris Uslu nu besloten om met de extra 15 miljoen euro tegemoet te komen aan de behoefte aan extra budget voor urgente restauraties van grote rijksmonumenten, zo schrijft ze aan de Tweede Kamer. Naast het Artis-aquarium worden ook andere monumenten genoemd, zoals de Rivièrahal van Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, kasteel Nijenrode in Breukelen, het stadhuis in Middelburg, de Koloniën van Weldadigheid (Drenthe) en Paleis Soestdijk.
Artis heeft aangegeven dat de restauratie zal worden stopgezet als er deze lente geen duidelijkheid is over de financiering. Op dit moment is het nog onbekend hoeveel van het nieuwe budget naar het aquarium zal gaan. Volgens de staatssecretaris is er nog geen concreet overzicht vanuit de provincies met betrekking tot grote monumenten die financiële steun nodig hebben. Bovendien overstijgt dit overzicht het beschikbare budget.
Het betreft een door de provincie opgestelde “Toplijst” van 70 objecten met een restauratiebehoefte van minimaal 1 miljoen euro, die in de komende vier jaar kunnen worden aangepakt, mits er extra financiële middelen beschikbaar worden gesteld.
Staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur): “Daarom bied ik provincies de mogelijkheid om mij vóór 1 augustus een voorstel te sturen van projecten die wél binnen het beschikbare budget kunnen worden ondersteund en waarvoor dezelfde extra bijdrage beschikbaar is vanuit de provincies. Op basis daarvan zal ik in het najaar een besluit nemen over de inzet.”
Om eigenaren van monumenten ook in de toekomst de mogelijkheid te geven om aanvullende financiering te verkrijgen, verhoogt het kabinet de garantstelling voor leningen met een lage rente van het Nationaal Restauratiefonds. Het bedrag wordt verhoogd van 380 miljoen euro naar 500 miljoen euro.