Werd er in de late middeleeuwen op het huidige Landgoed Monnikenberg in Hilversum turf illegaal gegraven en over de Gooise grens verkocht? Dat lijkt het geval te zijn, gezien de ontdekkingen tijdens recente werkzaamheden op het landgoed. Er is vastgesteld dat er rond 1470 op grote schaal turf werd ontgonnen, en het lijkt erop dat dit turf ook buiten de grenzen van ’t Gooi illegaal werd verhandeld.
In die tijd was het toegestaan voor de inwoners van ’t Gooi om turf te steken binnen de grenzen, maar het verkopen ervan buiten ’t Gooi was ten strengste verboden door de eigenaren van het land. De turf mocht alleen gebruikt worden voor de lokale industrie en activiteiten in ’t Gooi.
Licht op het verleden
Deze vondsten werpen een interessant licht op het verleden van Hilversum en tonen de eigenzinnigheid van de lokale bevolking. Het laat zien dat er destijds sprake was van illegale handel en dat de Hilversummers hun eigen weg vonden om in hun behoeften te voorzien, zelfs als dat betekende dat ze de regels overtraden. Het onderzoek naar deze turfgraverij biedt een boeiende inkijk in de geschiedenis van het Landgoed Monnikenberg en de relatie tussen Hilversum en ’t Gooi in die tijd.
Jan Sevink, bodemonderzoeker en emeritus hoogleraar fysische geografie van de Universiteit van Amsterdam zegt: “Het lijkt er sterk op dat de Gooise boeren in dit gat sprongen door zich te verenigen en dit stuk grond af te graven”
Ontdekking
In 2021 werd er onderzoek uitgevoerd op landgoed Monnikenberg met als doel een prachtige waterplas te creëren. Het idee achter dit initiatief was om dieren aan te trekken en de natuur te bevorderen, voornamelijk om een verbinding te creëren tussen gebieden aan weerszijden van de A27 en het spoor. Dit project kreeg de naam “De Groene Schakel”. Het onderzoek werd uitgevoerd door Servink. “Als je op de ene plek boorde, vond je wel veen maar 30 centimeter verder helemaal niet. Dat was raar”, aldus Sevink. Bij het verwijderen van het zand werden grote rijen veenputten zichtbaar. Servink: “Op zo’n drie hectare grond één meter diep veen, daar kan je veel aan winnen.”
Uiteindelijk bleken er twee doelen in één keer te worden bereikt: er werd niet alleen een historische ontdekking gedaan, maar de grond bleek ook geschikt te zijn voor het creëren van een plas om dieren aan te trekken.