Tien jaar na haar oprichting heeft de stichting Kastelen, historische Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) nu een nieuw initiatief gelanceerd: het Nationaal Centrum voor de Nederlandse Buitenplaatscultuur. Het Centrum is gevestigd op Huis Landfort in Megchelen, maar zal zich inzetten voor de belangen van álle historische buitenplaatsen en landgoederen in Nederland. Door de kennis over deze unieke monumentale locaties te bundelen en te delen, wil dit initiatief het draagvlak voor dit bijzondere erfgoed verbreden en zo bijdragen aan de waardering en instandhouding ervan. Het past bij de inspanningen van sKBL om een dergelijke collectieve inspanning te doen in het belang van het voortbestaan en het publieksbereik van historische buitenplaatsen.
Van onschatbare waarde
Nederland kent vele honderden historische buitenplaatsen en landgoederen. Het Centrum wil een breed publiek laten zien wat ons land te bieden heeft en wat de grote cultuurhistorische waarde van dit erfgoed is. Buitenplaatsen geven mensen de kans op een historische ervaring die ze vrijwel nergens anders krijgen. Ook het (leren) herkennen en begrijpen van de monumentaliteit van deze plekken wordt een belangrijke doelstelling. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de relatie tussen de huizen en hun (vroegere) bewoners en personeel, om kunst- en architectuurhistorische aspecten, om de symbiose van cultuur en natuur, en om de wisselwerking tussen stad en platteland. Juist in onze tijd kan de buitenplaats met zijn idealen van rust, vertroosting door schoonheid, en harmonie tussen mens en natuur een waardevol contrapunt zijn voor ons jachtige bestaan.
Doelgroepen
Hoewel steeds meer mensen KBL weten te vinden, valt er nog een wereld te winnen. Buitenplaatsen komen voort uit de elitegeschiedenis, maar worden steeds meer gedeeld met de samenleving. De manier waarop dat (al dan niet) kan, verschilt van geval tot geval en vergt zorgvuldige afwegingen. Het Centrum wil zowel het verschijnsel historische buitenplaats in het algemeen, als specifieke locaties en de waarden die ze gezamenlijk vertegenwoordigen bij een breed publiek onder de aandacht brengen. Daarvoor zullen uiteenlopende communicatieve middelen worden ingezet, gericht op verschillende doelgroepen, zoals erfgoedliefhebbers, professionals met uiteenlopende achtergronden en zeker ook jongeren. Een cruciale doelgroep voor het nieuwe Centrum zijn daarnaast de vele duizenden vrijwilligers die in heel Nederland onmisbaar zijn bij de exploitatie en instandhouding van de huizen en tuinen van KBL-musea.
Mensen
Initiatiefnemer van het Centrum is drs. René W.Chr. Dessing, bestuursvoorzitter van sKBL en tevens directeur stichting Erfgoed Landfort. Als kwartiermaker en coördinator van het Centrum is cultuurhistoricus dr. Asker Pelgrom aangetrokken. Het initiatief is mogelijk gemaakt dankzij een aanzienlijke particuliere schenking. Eind 2024 zullen, in nauw overleg met het werkveld, de visie en missie van het Centrum nader worden geformuleerd en naar buiten gebracht. Tegelijkertijd worden de eerste activiteiten opgestart, te beginnen bij een viertal webinars rond het thema ‘Hart voor de buitenplaats’ (24 september, 15 oktober, 5 en 26 november 2024). Na een fase van onderzoek en verkenning zullen de activiteiten van het Centrum vanaf 2025 verder worden uitgebreid.