Vijf versierde menselijke schedels afkomstig uit Papoea-Nieuw-Guinea, momenteel in bezit van het Missiemuseum in het Limburgse Steyl, worden vooralsnog niet teruggeven. Na onderzoek blijkt dat de lokale bevolking hier geen behoefte aan heeft. Deze schedels zijn ongeveer 100 jaar geleden door de missionarissen van Steyl meegenomen en maken sindsdien deel uit van de collectie van het Missiemuseum.
Herkomstonderzoek naar de schedels
In oktober 2023 ontving het Missiemuseum een beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) om deze schedels te onderzoeken. Conservator Paul Voogt leidt dit onderzoek.
Tijdens het onderzoek ontdekte Voogt dat de huidige inwoners van Papoea-Nieuw-Guinea geen behoefte hebben aan teruggave van de schedels. Zij beschouwen deze objecten als behorend tot een ver verleden en zijn bezorgd dat de terugkeer van de schedels ongeluk kan brengen, vooral als het om schedels van voormalige vijanden gaat.
Besluit om de schedels te behouden
Gezien de wensen van de lokale bevolking en de historische context heeft het Missiemuseum besloten de schedels vooralsnog niet terug te geven. Het museum blijft de herkomst en betekenis van de schedels verder onderzoeken, onder andere met behulp van röntgenapparatuur.
Breder debat over koloniaal erfgoed
Deze situatie maakt deel uit van een bredere discussie over de omgang met koloniaal erfgoed en menselijke resten in musea. Eerder hebben andere Nederlandse musea, zoals Museum Vrolik en Naturalis, menselijke resten teruggegeven aan de oorspronkelijke gemeenschappen. Experts benadrukken het belang van herkomstonderzoek en dialoog met de betrokken gemeenschappen om op verantwoorde wijze met dergelijke objecten om te gaan.
Het Missiemuseum is van plan om zoveel mogelijk informatie over hun collectie online beschikbaar te stellen. Hierdoor kunnen mensen in Papoea-Nieuw-Guinea, maar ook elders ter wereld, zien welke objecten in het museum aanwezig zijn en eventueel een verzoek tot teruggave indienen.
Het museum wil de huidige presentatie zoveel mogelijk behouden, omdat deze een tijdscapsule vormt van hoe men 100 jaar geleden naar de wereld buiten Europa keek. Het museum zal de komende jaren meer context toevoegen aan de tentoonstelling, zodat de kijkwijze van toen wordt toegelicht en van kritisch commentaar voorzien.
In 2025 wordt een korte film gemaakt over het onderzoek naar de schedels. Daarnaast worden er publicaties over dit onderwerp voorbereid, die online beschikbaar zullen zijn voor een breed publiek.