In het Nederlands Openluchtmuseum is het Heersink Huis voor immaterieel erfgoed geopend. De bezoeker maakt in het Huis, gevestigd op de bovenverdieping van de Houtloods, op allerlei manieren kennis met immaterieel erfgoed in Nederland, van kievitseieren zoeken, Eid al-Fitr (Suikerfeest) en carbidschieten tot Keti Koti.
Met het Huis krijgt immaterieel erfgoed voor het eerst in Nederland een permanente fysieke locatie.
Ambachten
Immaterieel erfgoed is levend en dynamisch erfgoed dat overal om ons heen plaats vindt. Voorbeelden zijn festiviteiten, rituelen, ambachten en gebruiken die ons een gevoel van identiteit en continuïteit geven, die wij koesteren en van generatie op generatie doorgeven. Maar voor veel mensen is niet altijd duidelijk wat immaterieel erfgoed eigenlijk is.
Bloemencorso
Het Huis voor immaterieel erfgoed heeft verschillende thema-kasten met daarin tientallen objecten die met behulp van video’s en teksten het verhaal vertellen van immaterieel erfgoed. De kast Erfgoed verandert, hoezo? laat zien dat het aan (maatschappelijke) verandering onderhevig is. Het eerste kievitsei wordt allang niet meer opgegeten maar beschermd, in plaats van Prins Carnaval duikt steeds vaker een Prinses op en het Suikerfeest is een traditie die tegenwoordig ook volop in Nederland gevierd wordt. In de kast is ook te ontdekken dat er maar weinig immaterieel erfgoed écht typisch Nederlands is, het wordt vaak beïnvloed door ontwikkelingen van buiten.
Straô rieën
De kast Doe jij ook mee? geeft aandacht aan immaterieel erfgoed dat zeer breed wordt gedragen (Koningsdag), dat vooral plaatselijk of regionaal navolg vindt (straô rieën, strandrijden, sinds de 17de eeuw op Schouwen Duivenland) of dat door bepaalde groepen wordt beoefend (Chanoeka). Het belang van de viering van Keti Koti wordt door steeds meer mensen onderschreven.
Bewust Oplettende Carbid Knaller
Op naar de toekomst! besteedt aandacht aan het doorgeven en levend houden van immaterieel erfgoed, dat zich steeds weer aanpast aan de moderne tijd. In Nederland zijn bijvoorbeeld intussen geen vakopleidingen meer tot smid, daarom werkt men in Europees verband samen bij het opleiden van smeden. Shanties (zeemansliederen) worden voor de toekomst onder andere doorgegeven door het digitaliseren van muziek en tekst. Sommige Paasvuren werken tegenwoordig samen met organisaties als Natuurmonumenten om te zorgen dat er zo een bijdrage wordt geleverd aan natuurbeheer. In Drenthe waar aan carbidschieten wordt gedaan hebben ze de BOCK ingevoerd (Bewust Oplettende Carbid Knaller). Deze BOCK heeft oorbeschermers en schiet een rubberen bal in plaats van de oude melkbusdeksel.
Wist-je-Datjes
De vaste presentatie in het Huis voor immaterieel erfgoed zal tien jaar staan. Elk jaar is een wisseltentoonstelling gepland die aansluit bij de actualiteit en die in samenwerking met beoefenaars van dit erfgoed zal worden georganiseerd. Op de wanden van de presentatie staan voor de bezoekers ‘Wist-je-Datjes’. Naast de drie kasten biedt de tentoonstelling veel interactieve onderdelen. De bezoeker kan het erfgoed ruiken, beluisteren en beleven. Aan het eind van de tentoonstelling mag de bezoeker aangeven wat hij of zij nog mist.
Aanleiding voor het Huis
Sinds 2017 maakt Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) onderdeel uit van het Nederlands Openluchtmuseum. KIEN ondersteunt beoefenaars van immaterieel erfgoed bij het levend houden, promoten en doorgeven. Daarnaast werkt KIEN aan kennisontwikkeling. De behoefte om de rijkdom van dit erfgoed zichtbaar te maken heeft nu geleid tot een fysieke, permanente plek in het museumpark, en daarmee een vaste plek in Nederland.
Het Huis voor immaterieel erfgoed is geopend tot en met zondag 19 januari 2025. Daarna sluit het Nederlands Openluchtmuseum om op zaterdag 29 maart zijn deuren weer te openen voor het publiek.