Een erfgoedcoalitie bestaande uit het Cuypersgenootschap, de Nederlandse Watertoren Stichting en Erfgoedvereniging Bond Heemschut hebben de gemeente Zandvoort verzocht om de monumentenstatus van de watertoren in Zandvoort in te trekken. Volgens hen is door recente sloop van nagenoeg de volledige watertoren de monumentale waarde ten onder gegaan.
De watertoren wordt momenteel gesloopt en herbouwd als woontoren. Volgens de erfgoedcoalitie zal die nieuwe toren enkel nog vaag herinneren aan de verschijningsvorm van de oude watertoren en daarmee zou het pand de monumentenstatus niet meer verdienen.
Een nieuwe schil
De watertoren, ontworpen door architect Jouke Zietsma in 1952, is een gemeentelijk monument. De toren was een vervanger voor de watertoren die in de Tweede Wereldoorlog tot ontploffing werd gebracht om plaats te maken voor de Atlantikwall.
De erfgoedcoalitie geeft aan dat plan van de herbouw ervoor zorgt dat bijna alles zal veranderen aan de watertoren. De belangrijkste verloren gegane monumentale onderdelen zijn de beeldbepalende bakstenen schil met zijn specifieke vormentaal en de detaillering van Zietsma. De muur zal bij de herbouw weer worden opgetrokken, echter met grotere omtrek en nieuwe materialen. Volgens de erfgoedcoalitie zal de herbouwde toren dan geen gelijkenissen meer tonen met de oorspronkelijke gevel.
Eerder zijn de karakteristieke waterreservoirs verdwenen en is de stedenbouwkundige oorspronkelijke vrije ligging verloren gegaan.
Herbouw verdient monumentenstatus niet
In het onafhankelijke rapport uit 2024 van architectuurhistoricus Isabel van Lent wordt ingegaan op de monumentale waarden. Haar conclusie ‘Monumentale waarden worden vernietigd’ onderschrijft volgens de erfgoedcoalitie het standpunt dat een herbouwde toren de monumentenstatus niet verdient. Alleen de landmarkfunctie, de lange zichtlijnen op afstand, zouden als belangrijke waarde blijven bestaan.
De erfgoedcoalitie: “De gemeente Zandvoort heeft altijd volgehouden dat de ‘herbouw’ nog voldoende monumentale waarden heeft. Waar dat uit blijkt is ons nooit duidelijk geworden. In procedures over ons verzet tegen de sloop is dat nooit gebleken. Ook de rechter oordeelde destijds niet over de monumentale waarden, zoals wel wordt verkondigd. De rechter gaat immers alleen over de allesomvattende vraag of de gemeente het besluit (tot sloop/nieuwbouw) ‘in alle redelijkheid’ heeft kunnen nemen.”