Stukje zeventiende-eeuwse stad ontdekt onder Spuiplein Den Haag

Opgraving van resten van muren onder het Spuiplein. Foto: Gemeente Den Haag

Bij de aanleg van het nieuwe Spuiplein in Den Haag is een oud stukje stad ontdekt. Het gaat om muren en watergangen. De oudste vondsten komen uit de zeventiende eeuw. Ze horen bij huizen en erven op deze plek toen het nog een havenkwartier was.

Het plein voor het Haagse stadhuis wordt opnieuw ingericht. Bij het verwijderen van oude riolen, kabels en leidingen zijn de archeologische resten ontdekt. Archeologen van de gemeente hebben de resten onderzocht. Ze blijken goed te passen op oude kaarten van het Spuiplein.

Geschiedenis van het Spuiplein
Het dorp Die Haghe is in de dertiende eeuw ontstaan op de hoger gelegen strandwal ten noorden van het plangebied. Hier bouwde Willem II, de graaf van Holland, rond 1230 op het Binnenhof zijn residentie. Rond het grafelijke hof ontstond een nederzetting: Die Haghe. Het huidige Spuiplein was tot in het midden van de veertiende eeuw in gebruik als weiland langs het Spui.

Het Spui
Het Spui was oorspronkelijk een afwateringsstroompje van duinwater dat via de hofvijver naar de lagergelegen strandvlakte liep. In 1344-1345 werd het een kanaal en aangesloten op de nieuw gegraven Vlietkanaal. Vanaf die tijd werd het Spui een belangrijke waterweg voor de bevoorrading van dorp en hof.

Het dorp Die Haghe groeide en breidde zich in deze periode gestaag naar het zuiden toe uit. Vlak na het graven van het Spuikanaal werden er houten huizen in de weilanden langs het Spui gebouwd. Hiervoor werden de ontwateringssloten gedempt en het terrein opgehoogd met zand en modder. In de loop van de vijftiende eeuw werden de huizen steeds meer in steen gebouwd en ook steeds vergroot.

Hoe het Spuiplein veranderde
Op oude kaarten van Den Haag is te zien hoe het plein door de jaren heen is veranderd. Op een schilderij Cornelis van Elandts uit 1663 (naar een origineel uit 1570) staan langs de kaden aan het Spui vooral vrijstaande huizen. In 1616 is de situatie al heel anders: de oostzijde van het Spui is dicht bebouwd en er zijn grachten gegraven en kaden aangelegd. Steegjes waren de toegang tot de erven achter de woon- en pakhuizen. Het Spuiplein lag vroeger op een soort eiland, omgeven door water van de Turfmarkt, het Lage Zand, de Schedeldoekshaven en het Spui.

Vondsten verwacht
Door uitgebreid vooronderzoek waren archeologen en uitvoerders al voorbereid op het vinden van een stukje oude stad. De muurresten worden niet gesloopt maar blijven in de bodem bewaard. Jeroen van Zoolingen, archeoloog van de gemeente: “Hoewel we er al rekening mee hielden, blijft het natuurlijk bijzonder wanneer we die resten ook echt vinden. De resten kunnen ook gewoon blijven zitten omdat voor de aanleg van het nieuwe plein diep graven niet nodig is.”

Plattegrond van Den Haag in 1570, door Cornelis Elandts in 1663. Beeld: Collectie Haags Historisch Museum.