Voor het plaatsen van zichtbare zonnepanelen op monumenten in de Amsterdamse grachtengordel en oude binnenstad blijft een vergunning nodig. Wethouder Alexander Scholtes wilde de regels versoepelen, maar het Rijk werkt vooralsnog niet mee.
Plannen voor versoepeling gepresenteerd in 2023
In de zomer van 2023 presenteerden wethouders Alexander Scholtes (Monumenten en Erfgoed) en Dirk de Jager (Duurzaamheid) plannen om het plaatsen van zonnepanelen en warmtepompen vanaf 2025 makkelijker te maken. De bedoeling was dat dit ook zichtbaar vanaf de straat zou mogen op monumenten en in beschermde stadsgezichten. De plaatsing zou “vergunningvrij maar niet regelvrij” worden om zo de verduurzaming te bevorderen.
Rijk moet toestemming geven voor Unesco-gebied
Voor de uitvoering van de plannen was toestemming van het Rijk nodig. Amsterdam telt circa 1900 gemeentelijke monumenten en circa 7500 rijksmonumenten. De grachtengordel en delen van de binnenstad vallen onder Unesco-werelderfgoed, waarover het Rijk zeggenschap heeft. Scholtes zei daar vorig jaar over: “De verwachting is dat zij ook zien dat verduurzaming een grote opgave is. Ik ben daar positief over.”
Juridische belemmeringen in beschermde gebieden
Uit gesprekken met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en juristen blijkt dat de versoepeling juridisch niet haalbaar is in de meest beschermde gebieden, zoals de grachtengordel en Weesp. Er is vrees dat het unieke karakter van het erfgoed wordt aangetast. Daarom blijft een voorafgaande toetsing verplicht voor zichtbare aanpassingen zoals zonnepanelen, schrijft Scholtes deze zomer aan de gemeenteraad.
Ruimere interpretatie bij aanvragen
Toch is het beleid volgens Scholtes al soepeler geworden. Het eerdere totaalverbod op zichtbare zonnepanelen is komen te vervallen. Afgelopen jaar zijn aanvragen zo ruim mogelijk beoordeeld. Scholtes schrijft: “In alle mogelijke gevallen is ‘ja’ geantwoord op een aanvraag voor zonnepanelen in het zicht, ook voor die van monumenten en in beschermde gezichten.”
Zonnepanelen uit het zicht bieden kansen
De gemeente ziet mogelijkheden voor zonnepanelen op delen van daken die niet zichtbaar zijn vanaf de straat. “Het proces daarvoor is in gang gezet,” aldus een woordvoerder. Volgens de gemeente is 60 procent van het dakoppervlak in de Unesco-zone niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte. Hier liggen dus aanzienlijke kansen. De hoop is dat dit vanaf 2026 vergunningsvrij mogelijk wordt.
Vergunningvrij op platte daken van gemeentelijke monumenten
In zijn brief benoemt Scholtes welke stappen al zijn gezet. Voor gemeentelijke monumenten en panden in beschermde stads- en dorpsgezichten, waar Amsterdam wel direct invloed op heeft, wordt het plaatsen van zonnepanelen op platte daken en uit het zicht vergunning vrij, mits de gemeenteraad akkoord gaat. Dat geldt ook voor raamisolatie en het plaatsen van buitenunits van warmtepompen.