Met Erfgoedonderzoek in stroomversnelling. Nationale Onderzoeksagenda 2026–2030 wordt voor het eerst een landelijke onderzoeksagenda voor erfgoed gepresenteerd. De agenda geeft richting aan de belangrijkste en meest urgente thema’s waarop erfgoedonderzoek in de komende jaren, zowel in Europees Nederland als in Caribisch Nederland – zou moeten worden ingezet.
De Nationale Onderzoeksraad Erfgoed (NOE) stelde de agenda op in nauwe samenwerking met het brede onderzoeksveld. Zowel praktijkgericht onderzoek als meer theoretisch-fundamenteel onderzoek is betrokken. De agenda benoemt zeven zogenoemde hoofdstromen die als vertrekpunt dienen om het diverse en omvangrijke erfgoedonderzoeksveld meer focus en samenhang te bieden. Deze thema’s zijn nadrukkelijk geen vaste of volledige lijst, maar een uitnodiging om verbinding te stimuleren.
Waarom een nationale onderzoeksagenda?
De agenda wil richting geven aan wetenschappelijk en maatschappelijk relevant erfgoedonderzoek. Ze biedt inzicht in de uitdagingen binnen het veld en formuleert onderzoeksvragen die aansluiten op actuele maatschappelijke transities.
De makers benadrukken dat wetenschappelijke kennis over erfgoed onmisbaar is: het biedt context aan publieke discussies, vormt een stevige basis voor erfgoedzorg en beleid – niet alleen binnen het erfgoeddomein, maar ook in andere beleidsvelden – en draagt bij aan brede welvaart en welzijn. Erfgoedonderzoek ondersteunt bovendien het behoud van kennis voor toekomstige generaties.
Tegelijkertijd merken onderzoekers dat deze waarde niet vanzelfsprekend is. Begrippen als ‘erfgoed’ en ‘immaterieel erfgoed’ zijn voor veel mensen minder bekend, waardoor de bijdrage van erfgoedonderzoek soms ter discussie staat.
De Nationale Onderzoeksraad Erfgoed (NOE)
De NOE bestaat uit circa vijftien ervaren onderzoekers die werkzaam zijn bij kennisinstellingen, overheden en erfgoedorganisaties. De raad is ingesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De leden vertegenwoordigen uiteenlopende vakgebieden, waaronder archeologie, monumentenzorg, landschapsgeschiedenis, museologie en immaterieel erfgoed.
Tijdens tweejaarlijkse bijeenkomsten bespreekt de raad maatschappelijke, beleidsmatige en wetenschappelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor erfgoedonderzoek. Deze inzichten dienen als klankbord voor verschillende nationale en internationale samenwerkingsprogramma’s die erfgoedonderzoek stimuleren en financieren, waaronder:
- Joint Programme Initiative Cultural Heritage (JPI CH)
- European Research Infrastructure Heritage Science (E-RIHS)
- Partnership for Resilient Cultural Heritage (PRCH)
- De route Levend Verleden van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA)
Download hier het document:
Erfgoedonderzoek in stroomversnelling. Nationale Onderzoeksagenda 2026-2030