“Versterk duurzaamheid met Nederlands landschapsidentiteit”
De Vereniging van Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) ziet met zorg hoe in de ontwerp-Nota Ruimte van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geen oog is voor de ziel van ons landschap — de kastelen, buitenplaatsen en landgoederen die als oude bomen hun wortels in onze geschiedenis hebben geslagen. In haar vandaag ingediende zienswijze roept de vereniging de rijksoverheid op om deze levendige getuigen van tijd en beschaving niet te laten verdwijnen tussen de regels van beleid, maar ze een plek te geven die recht doet aan hun karakter, hun adem, hun betekenis.
Erfgoedbiotopen als fundament
Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen zijn al eeuwenlang de stille wachters van ons landschap, lijnen van bomen, lanen en waterpartijen die ademhalen met de geschiedenis. Ze dragen verhalen in zich, verhalen van mensen, van aarde en van tijd, en ze houden tegelijk het leven vast: vogels, insecten, bloemen, het weefsel van de natuur zelf. Maar hun open ruimten en zorgvuldig aangelegde biotopen worden langzaam opgeslokt door de honger van steden, wegen en de gigantische schijven van zonneparken en windturbines.
“Het is schrijnend dat de rijksoverheid zich geen rol toekent in de bescherming van deze erfgoedbiotopen,” zegt Uko Meijer, bestuurslid van de VPHB. “Zonder een heldere, nationale hand dreigt het landschap versnipperd te raken en verschillen de beschermingsniveaus tussen provincies als losse bladeren in de wind.”
Belang voor leefkwaliteit
De biotoop van een buitenplaats bestaat uit zichtassen, lanen, waterpartijen en open ruimten. Ze bepalen hoe het geheel werkt en hoe het eruitziet, maar vooral dragen ze het cultuurhistorische en geschiedkundige verhaal van de plek. Eén verstoring — een nieuw gebouw of een windturbine — kan het karakter en de historische leesbaarheid meteen kapotmaken. Erfgoedbiotopen zijn levende aders in ons landschap: ze verbinden, beschermen, ademen, en maken ruimte voor mens én natuur. Hun behoud is een eerbetoon aan het verleden, tevens een investering in een duurzame toekomst.
Oproep aan het Rijk
De VPHB verzoekt het ministerie in de definitieve Nota Ruimte:
1. erfgoedbiotopen te erkennen als nationaal waardevol;
2. hun zichtlijnen en historische structuren te beschermen;
3. rekening te houden met toekomstige projecten en samenwerking tussen overheden;
4. erfgoedorganisaties en particuliere eigenaren te bevorderen.
Toekomstbestendige ruimtelijke ontwikkeling
De VPHB benadrukt dat het beschermen van erfgoedbiotopen geen ketting hoeft te zijn die de ontwikkeling tegenhoudt. Juist het omarmen van erfgoed kan Nederland helpen een landschap te vormen dat toekomstbestendig is, waar duurzaamheid, kwaliteit en identiteit samenkomen. Meijer: “Erfgoed is geen muur, maar een kompas. We zetten onze kennis en ons netwerk graag in om samen met het Rijk beleid te maken dat duurzame groei mogelijk maakt en tegelijkertijd recht doet aan deze unieke landschappen.”
Over de VPHB
De Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) zet zich in voor het behoud van historische buitenplaatsen als cultureel erfgoed, zowel materieel als immaterieel, zodat ze op lange termijn behouden blijven. Van de 570 historische buitenplaatsen in Nederland is ruim de helft in particuliere handen en wordt doorgaans bewoond door de eigenaar. Als belangrijkste belangenvereniging voor deze particuliere eigenaren speelt de VPHB een centrale rol in het behoud, beheer en de zichtbaarheid van dit unieke erfgoed