Particuliere eigenaren van landgoederen en historische buitenplaatsen hebben vandaag een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer. Zij verzoeken om een gerichte technische aanpassing in het nieuwe box 3-stelsel, zodat landgoederen in hun geheel kunnen worden overgedragen aan volgende generaties.
Uit recente onderzoeken van Witteveen+Bos (2025) en VPR Consultants (2025) blijkt dat landgoederen grote maatschappelijke waarde leveren, terwijl het merendeel van de instandhoudingskosten wordt gedragen door particuliere eigenaren. De in het nieuwe box 3-stelsel voorgestelde heffing op papieren waardestijging bij generatieoverdracht kan in veel gevallen niet worden opgebracht. Hierdoor dreigt opsplitsing en verkoop in delen, met verlies van samenhang tussen hoofdhuis, tuin, landschap en natuur tot gevolg.
“Landgoederen leveren natuur, recreatie, cultuur en een aantrekkelijk landschap op voor heel Nederland. Het is daarom in ieders belang dat deze historische ensembles als geheel behouden blijven,” aldus de Stichting Natuurschoonwet en Box 3.
Bij de aanbieding waren onder anderen aanwezig: André Flach (SGP), Laura Bromet (GL-PvdA), Hermen Baan (BBB), Tom van der Lee (GL-PvdA en voorzitter vaste Kamercommissie Financiën), Pieter Grinwis (CU), Albert Schimmelpenninck, Robert-Jan Nieuwland, Carl Moll, Wendy van Eijk (VVD), Sander Wurfbain, John Blydenstein en Michel Hek (VPR Consultants). Daarnaast waren ook Diederik Boomsma (JA21), Henk-Jan Oosterhuis (D66) en Inge van Dijk (CDA) aanwezig.
Grote maatschappelijke baten
De onderzoeken laten onder meer zien dat:
- landgoederen de maatschappij 2 tot 3,5 keer zoveel waarde opleveren als zij kosten;
- het merendeel van de baten publiek is, zoals recreatie, natuur, erfgoed en leefbaarheid;
- particuliere eigenaren 70 tot 80 procent van de kosten dragen en zelf weinig inkomsten kunnen genereren voor onderhoud en beheer.
Door de lage rendementen is sparen moeilijk, terwijl de voorgestelde belasting van waardestijging bij overdracht kan leiden tot acute liquiditeitsproblemen.
Gerichte oplossing
De petitie pleit voor een specifieke vrijstelling voor gebouwen op NSW-landgoederen bij overdracht aan de volgende generatie. Dit sluit aan bij het oorspronkelijke doel van de Natuurschoonwet (1928): landgoederen als samenhangend geheel behouden en versnippering voorkomen. De komende weken behandelt de Kamer het nieuwe box 3-stelsel. De Stichting benadrukt dat dit het moment is om de geconstateerde weeffout te herstellen. “Met een gerichte aanpassing kunnen we ervoor zorgen dat historische landgoederen behouden blijven voor toekomstige generaties, terwijl zij hun maatschappelijke waarde blijven leveren,” aldus de indieners.