De Landschapsbiografie van de Drents-Friese grensstreek van Jan Neefjes en Hans Bleumink is de winnaar geworden van de Gebiedsbiografieprijs 2026. De prijs werd uitgereikt op 22 juni 2026 op het door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en Staatsbosbeheer georganiseerde symposium Landschap Verbindt, dat in het teken stond van de landschapsbiografie en de landschapsecologische systeemanalyse (LESA).
De onafhankelijke vakjury onder voorzitterschap van Noël van Dooren heeft de eerder geselecteerde top-3 nogmaals langs de beoordelingscriteria gelegd en na uitvoerig beraad gekozen voor de winnende biografie, die getuigt van vakmanschap, diepgang en inzicht.
Positieve aandacht voor gebiedsbiografie
De landschaps- of gebiedsbiografie is een onderzoeksinstrument dat laat zien hoe een gebied zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld als gevolg van de wisselwerking tussen mens en natuur. De biografie geeft inzicht in de manier waarop het verleden doorwerkt in de huidige opbouw en kenmerken van een gebied. Het instrument biedt daarmee aanknopingspunten om hierop voort te bouwen bij nieuwe ontwikkelingen. Om positieve aandacht te blijven genereren voor de gebiedsbiografie en om het professionele debat te blijven voeren over kwaliteit en innovatie in het vakgebied, nam de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in 2025 het initiatief om een Gebiedsbiografieprijs in te stellen. De oproep voor inzendingen ging eind oktober 2025 open. Tot 8 december 2025 konden publicaties worden voorgedragen die zijn opgezet als landschaps- of gebiedsbiografie.
Vakkundig en toegankelijk geschreven
De ‘Landschapsbiografie van de Drents-Friese grensstreek’ is in het juryrapport beoordeeld als een ‘vakkundige, vanuit de landschapsgeschiedenis ingestoken biografie, met diepgang en aandacht voor verschillende disciplines, toegankelijk geschreven en voorzien van fraai, informatief kaart- en beeldmateriaal, die helder inzicht biedt in de doorwerking van het verleden in het heden.’
Landschapsbiografie Drents-Friese grensstreek neemt je mee op ontdekkingsreis door de Drents-Friese Grensstreek en biedt inzichten in de geologische processen, ecologische systemen en historische ontwikkelingen die dit gebied hebben gevormd. Aan de hand van beschrijvingen, foto’s en verhalen wordt de rijke geschiedenis van deze regio tot leven gebracht. De Landschapsbiografie is een wetenschappelijk verantwoord, toegankelijk geschreven verhaal over de ontstaansgeschiedenis, kwaliteiten en toekomstmogelijkheden van het landschap in deze regio. De biografie is rijk geïllustreerd met landschapsfoto’s, kaarten en landschapsreconstructies die de verschillende levensfasen van deze streek weerspiegelen.
Shortlist en top 3
Shortlist
- S.L. Coppens, E. van den Berg & B. Pinkert (Cultuurland Advies), Gebiedsbiografie North Sea Port District (september 2025).
- M. Steenhuis, P. Meurs & V. Teunissen (SteenhuisMeurs), Het Groene Hart. Wereld tussen de steden (september 2023).
- J. Neefjes & H. Bleumink (Overland), Landschapsbiografie van de Drents-Friese Grensstreek (februari 2024).
- V. Simons (red., MUST), Landschapsbiografie van de Zwinstreek (februari 2023).
- M. Paulissen, P. Veen (Strootman Landschapsarchitecten), I. Borkent & G. van Duinhoven (red.), Nationaal Park De Maasduinen. Biografie van een dynamisch landschap (2024).
- R. van Balen, W. Hoek, L. Keunen & R. Verdonschot, Stuwwal in het laagland. Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht (maart 2025).
- L. Keunen e.a. (red., RAAP), Voorst! Een cultuurhistorische atlas van een veelzijdige gemeente tussen Veluwe en IJssel (juni 2024).
Top 3
Landschapsbiografie van de Drents-Friese Grensstreek, auteurs: J. Neefjes & H. Bleumink (Overland)
Een vakkundige, vanuit de landschapsgeschiedenis ingestoken biografie, met diepgang en aandacht voor verschillende disciplines, toegankelijk geschreven en voorzien van fraai, informatief kaart- en beeldmateriaal, die helder inzicht biedt in de doorwerking van het verleden in het heden.
Landschapsbiografie van de Zwinstreek, auteurs: V. Simons (red., MUST)
Een verhalende biografie met een originele thematische structuur en een aangename balans tussen toegankelijkheid en wetenschappelijke onderbouwing. Helder wordt beschreven hoe de landsgrens in historisch-landschappelijke zin geen rol speelt, maar in het huidige beleid des te meer.
Voorst! Een cultuurhistorische atlas van een veelzijdige gemeente tussen Veluwe en IJssel, auteurs: L. Keunen e.a. (red., RAAP)
Een bijzonder voorbeeld van een geslaagde bottom-up benadering door de grote betrokkenheid van bewoners. De maar liefst 74 auteurs, grotendeels uit de gemeenschap, behandelen een grote variatie aan thema’s.
Vervolg: bijeenkomst met winaar
Met de winnaar van de eerste Gebiedsbiografieprijs wordt een bijeenkomst georganiseerd op locatie. De winnende biografie wordt op die manier in het zonnetje gezet. Daarbij biedt de bijeenkomst het werkveld de gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan en van elkaar te leren. De ervaringen die zijn opgedaan met de Gebiedsbiografieprijs zullen eveneens een plekje krijgen in het programma. Gezien de grote belangstelling voor de prijs is de RCE voornemens deze over twee jaar opnieuw uit te reiken.
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed