Naast de oproep van de KVAN en het KNHG werd naar aanleiding van berichtgeving in het NRC over het afstoten van de publieke taken door het Nationaal Archief een petitie gestart door Comité 30 juni – 1 juli Den Haag. Met de petitie roepen zij de directie van het Nationaal Archief op om te stoppen met de voorgenomen toekomstplannen. Stoppen met publieke taken is volgens de initiatiefnemers een aanslag op ons collectieve geheugen en mag nooit een optie zijn. Zij roepen iedereen die deze oproep steunt op om de petitie te ondertekenen en te delen, zodat de directie en het Ministerie zien hoe breed het sentiment leeft in de samenleving. Op het moment van schrijven is de petitie bijna 13.000 keer ondertekend.
Zorgen over publieksfunctie
De zorgen gaan onder meer over de toekomst van de publieksfunctie van het Nationaal Archief. Het archief is niet alleen een bewaarplaats van historische documenten, maar ook een plek waar burgers, studenten en onderzoekers terechtkunnen voor informatie en ondersteuning. Dat geldt bijvoorbeeld voor stamboomonderzoek, onderzoek naar het koloniale en slavernijverleden en vragen over het handelen van de overheid en belangrijke maatschappelijke gebeurtenissen.
Volgens de initiatiefnemers is digitalisering alleen onvoldoende om deze toegang tot het verleden te waarborgen. Veel archiefmateriaal is niet eenvoudig vindbaar en vraagt om kennis en begeleiding. Juist de deskundigheid van medewerkers speelt daarin een belangrijke rol.
Zorgen over stoppen met aannemen particuliere archieven
Ook maken de ondertekenaars zich zorgen over het stoppen met het aannemen van nieuwe particuliere archieven. Archieven van onder meer maatschappelijke organisaties kunnen een belangrijke aanvulling vormen op overheidsarchieven en helpen om maatschappelijke ontwikkelingen in hun bredere historische context te plaatsen.
Publieksactiviteiten
Daarnaast wijzen zij op de publieksactiviteiten van het Nationaal Archief, zoals tentoonstellingen, educatieve programma’s, lezingen en boekpresentaties. De directie heeft aangegeven deze activiteiten waar mogelijk met externe partners te willen voortzetten. De initiatiefnemers betwijfelen echter of externe samenwerking de opgebouwde kennis, expertise en laagdrempelige toegang volledig kan vervangen.
De petitie roept de directie en het ministerie van OCW daarom op om met medewerkers, gebruikers en betrokken gemeenschappen in gesprek te gaan en gezamenlijk te zoeken naar mogelijkheden om de publieke taken van het Nationaal Archief te behouden.
Motie aangenomen in Tweede Kamer
De Tweede Kamer heeft op 22 september een motie aangenomen over de toekomst van particuliere archieven en de publieke taken van het Nationaal Archief. De regering wordt gevraagd advies te laten uitbrengen over de manier waarop Nederland moet omgaan met particuliere archieven. KVAN en KNHG hadden de Kamer vooraf opgeroepen de motie te steunen.