Op zondag 15 november klonk het startschot voor de reizende tentoonstelling ‘Ontdek wat loodisotopen ons vertellen over het verleden’ in Archeologiemuseum Huis van Hilde in Castricum. De kleine tentoonstelling vertelt in een notendop wat het onlangs uitgevoerde loodisotopenproject aan nieuwe verhalen over de bronstijd heeft opgeleverd.
Terug naar de bron
Het kopererts van de in dit project onderzochte bronzen voorwerpen blijkt van ver weg te komen. In de vroege fase van de bronstijd (vanaf ca. 2200 v.Chr.) vaak uit Spanje of het Slowaakse Ertsgebergte. In de loop der tijd veranderden die brongebieden. Vanaf 1600 voor Chr. zijn mijnen in Oostenrijk en in Wales favoriet. Aan het einde van de midden-bronstijd, vanaf 1200 voor Chr., gaat het om kopererts uit de buurt van Trentino in Italië. Dan wordt het brons steeds vaker gerecycled en wordt er lood aan de legering toegevoegd. Vaak is dat zoveel lood dat het koperertssignaal niet meer te achterhalen is. Wel is bekend dat het gaat om lood uit Engeland.
Bronstijdboeren aangehaakt aan uitgestrekte uitwisselingsnetwerken van Europa
In totaal zijn er meer dan 200 bronzen voorwerpen uit de periode 2200 tot 600 voor Chr. onderzocht. Met loodisotopen is het koperertssignaal dat in het brons zit, te achterhalen. Uit de studie blijkt dat de bronstijdboeren in Nederland en Vlaanderen duidelijk waren aangehaakt aan de uitgestrekte uitwisselingsnetwerken van Europa.
Reis door Nederland
De tentoonstelling zal tot eind maart 2027 in Huis van Hilde te zien zijn. Daarna reist één onderdeel, de LabKar, naar verschillende musea waar de voorwerpen liggen die in het project zijn onderzocht. De LabKar is een mobiele, educatieve expo met replica’s en interactieve spellen, bedoeld voor jong en oud. Centraal staan de objecten uit de bronstijd en de hoofdvraag daarbij is: waar komt het kopererts vandaan?
De ontvangende musea verzorgen het vaste onderdeel; een vitrine met de onderzochte bronstijdvoorwerpen. Zo blijven de bronstijdbeauties gewoon in eigen huis. Een groot informatiebord (banner) licht de levensloop van één voorwerp toe. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft samen met Huis van Hilde de expositie in Castricum bedacht en ingericht. De kleine priem van Velsen-Waterland is één van de hoofdrolspelers. Die blijkt een reis van ruim 1500 kilometer te hebben afgelegd. De Labkar reist de komende jaren langs twintig verschillende musea in Nederland, tot ca. 2030.
Anouk Veldman, Hoofd educatie, presentatie en publiek, Archeologiemuseum Huis van Hilde: “Het is mooi om te zien dat het publiek samen met onze vrijwilligers enthousiast is over de verrassende resultaten uit het loodisotopenproject. Dat de bronstijdboeren in Nederland zo nauw verbonden waren in uitwisselingsnetwerken op de schaal van Noordwest-Europa is echt een eyeopener. Mooi ook dat de Labkar ook weer in Huis van Hilde zal eindigen, in ons Archeolab, tussen alle andere archeoscience-technieken.”
Meer informatie
Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Reizende tentoonstelling | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is meer informatie te vinden, als ook de actuele locatie van de expositie. Het onderzoek is gefinancierd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en uitgevoerd in samenwerking met verschillende partners.

