Vorige week is een team van enthousiaste vrijwilligers uit Maarn, Maarsbergen, Leersum en zelfs vanuit de regio Eindhoven op zoek gegaan naar resten van het mysterieuze middeleeuwse erf Ruvoort in Maarsbergen.
Middeleeuwse boeren
Duizend jaar geleden was de Gelderse vallei een moerasachtig veengebied. Her en der staken zandruggen boven het laaggelegen veenmoeras uit. Deze hogere heuvels in het landschap waren geschikt voor bewoning. Toen de bevolking in de loop van middeleeuwen groeide, en de vraag naar meer landbouwgronden toenam, zagen de machthebbers in dit gebied hun kans schoon. Waarschijnlijk omstreeks 1050 werden op de dekzandruggen de eerste boerderijen gebouwd en akkers aangelegd.
Herman Postema van het Regionaal Historisch Centrum Zuid Oost Utrecht doet al enige tijd onderzoek naar de oudste erven in Maarsbergen. Hij heeft ontdekt dat er in de elfde en twaalfde eeuw drie boerenhoeves in het gebied rond het huidige Maarsbergen hebben gelegen. De naam van deze boerenhoeves kennen we uit historische akten en geschriften: Haksvoort, Rumelaar onder Maarsbergen en Ruvoort. Van de eerste twee kennen we de locatie. (Groot) Haksvoort is zelfs nog steeds als boerenerf in gebruik. Maar van Ruvoort of Ruyvoort, zoals het in sommige geschriften wordt genoemd, is niets bekend. Dit komt vooral, omdat dit boerenerf al vóór 1440 lijkt te zijn verdwenen. De naam als plaatsaanduiding blijft in aktes opduiken, maar op historische kaarten ontbreekt elk spoor.
Waar ligt middeleeuws Ruvoort?
Er zijn echter wel aanwijzingen. De landschappelijke kenmerken van het perceel naast museum Boerderij De Weistaar doen vermoeden dat dit de plaats van het middeleeuwse Ruyvoort kan zijn. Maar hoe nu verder? Via de gemeente Utrechtse Heuvelrug kwam Herman in contact met vrijwilligers van de AWN (Archeologische Werkgemeenschap Nederland) uit de regio Eindhoven, die zich gespecialiseerd hebben in het opsporen van archeologische resten door middel van een grondradar. Deze grondradar meet de verschillen in dichtheid van de bodem tot ongeveer 2 meter onder het maaiveld. Middels deze techniek kunnen mogelijk resten van het boerenerf in de bodem worden opgespoord zonder te hoeven graven.
Vrijwilligers aan de slag
Ook Jan van Wolfswinkel, eigenaar van Boerderij De Weistaar was geïntrigeerd door Hermans theorie en dankzij hem kon het grondradarapparaat worden gehuurd. Afgelopen week zijn lokale erfgoedliefhebbers van de vereniging Maarn Maarsbergen Natuurlijk en de vereniging voor Dorp en Natuur Leersum-Amerongen samen met de Eindhovense vrijwilligers met de grondradar aan de slag gegaan. Ettelijke malen hebben ze het terrein doorkruist om zo het hele gebied gedetailleerd in kaart te brengen. Ze hopen in de verschillende dichtheden van de bodem een patroon te herkennen die wijst op de fundamenten van een boerderij of een hooiberg of de begrenzing van een erf. Over enkele weken zullen zij de resultaten van de grondradar binnen te krijgen. Wij hopen daarmee een eerste stap te kunnen zetten naar de (her)ontdekking van het mysterieuze middeleeuwse Ruvoort!