Zwaardvechten
Oude gevechtstechnieken werden nagebootst met replica's van bronstijd-zwaarden Beeld: Valerio Gentile/Universiteit Leiden

Archeologen doen experimenten met zwaardvechten

Zwaardvechten voor de wetenschap  

Archeologen van de Universiteit Leiden maakten zwaarden uit de Europese bronstijd na en zetten gevechten in scène om te achterhalen hoe prehistorische gevechten eraan toe gingen. Publicatie in het Journal of Archaeological Science.

De Leidse experimenteel archeologen Valerio Gentile en Annelou van Gijn hebben zwaardvechters met nagemaakte bronzen zwaarden laten vechten, om zo de gebruikssporen op echte zwaarden uit de Bronstijd te kunnen duiden. Ze werkten samen met experts in oude vechtsporten om gevechtssituaties zo goed mogelijk na te bootsen, en vergeleken de ‘gevechtsschade’ met sporen op originele zwaarden uit de Bronstijd uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Gebruikssporen analyseren
De onderzoekers lieten de krijgers verschillende slagen uitwisselen en bestudeerden wat voor sporen die vechtbewegingen op de randen van de replica’s achterlieten. Die werden vervolgens onder de microscoop in gebruikssporen-analyses vergeleken met de sporen op de zwaarden uit de Bronstijd uit het museum. Zo konden ze ze afleiden welk type gevechtsbeweging een bepaald spoorop een zwaard had veroorzaakt, en bewijzen dat sommige originele zwaarden uit het RMO inderdaad zijn gebruikt om mee te vechten. Veel zwaarden uit de Bronstijd zijn gevonden in rivieren of op andere plaatsen in de natuur waar ze ritueel werden achtergelaten bij wijze van offer. Het Leidse onderzoek heeft nu aangetoond dat dat gebeurde nadat ermee was gevochten.

Ontdekken van gevechtstradities
‘Het was even inzichtelijk als spannend om te zien hoe en waar gevechtssporen op de zwaarden ontstonden’, zegt Gentile, eerste auteur van het artikel. ‘We zijn nu niet alleen beter uitgerust om de sporen van gevechten op oude zwaarden te herkennen, we kunnen ook herleiden hoe prehistorische gevechten er aan toe gingen. Op deze manier kunnen we wellicht inzicht krijgen in de mate van professionaliteit en de vaardigheid van prehistorische krijgers. Ook helpt het om verschillende vechttradities in de Europese Prehistorie te ontdekken.’

Kader voor verder onderzoek
Door wapens uit de Bronstijd te onderzoeken worden belangrijke vragen beantwoordt over prehistorische metaalbewerking. Het onderzoek is zo opgezet dat het ook een kader biedt voor andere onderzoekers om op soortgelijke wijze te werk te gaan.

Het artikel getiteld An in-depth experimental investigation and interpretation of combat traces on Bronze Age swords verscheen op 25 maart in het Journal of Archaeological Science. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de hulp van smid Jeroen Zuiderwijk die de replica’s maakte, en de twee zwaardvechters Casper van Dijk en Jaap Hoogendoorn. Het project is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).