Tijdens werkzaamheden bij de IJsselhavensluis in Gouda is een veertiende-eeuwse funderingsmuur aangetroffen. Er wordt vermoed dat dit de oostelijke zijmuur is geweest van de Kleine IJsseltoren, die vroeger onderdeel uitmaakte van het kasteel van Gouda (1360-1384).
Daarnaast is er een massieve muur van IJsselstenen uit de zeventiende en achttiende eeuw ontdekt. Deze ligt in het verlengde van de stadsmuur die in 1992 door archeologische vereniging Golda aan de Punt werd gevonden.
Ook werd er een zware en diepe in beton gegoten bak aangetroffen. De functie van deze bak is nog onduidelijk, maar waarschijnlijk speelde hij een rol in de waterstaatkundige werken uit het begin van de vorige eeuw.
IJsselhavensluis
De IJsselhavensluis is een beschermd gemeentelijk monument en werd aan het begin van de zeventiende eeuw gebouwd om het water tussen de Hollandsche IJssel en de Haven af te sluiten. Hoewel het precieze bouwjaar onbekend is, bestond de sluis zeker al in 1633. Het sluiswachtershuis is nog steeds in zijn oorspronkelijke vorm te zien. Samen met de Amsterdamsche Sluis en de Donkere Sluis vormde de Havensluis een uitzonderlijk lange schutsluis van bijna 800 meter, de langste ter wereld. Deze sluizen dienden niet alleen de scheepvaart, maar speelden ook een belangrijke rol in het spoelen van de grachten.
Renovatie 2025
Om verder verval te voorkomen, moet de IJsselhavensluis grondig worden gerenoveerd. De renovatie staat gepland voor 2025. Ter voorbereiding is aan de Oosthaven een proefsleuf gegraven. Dit had twee doelen: enerzijds onderzoek doen naar de oorzaak van de scheur in de noordoostelijke kademuur en anderzijds archeologisch vooronderzoek uitvoeren bij het kasteel van Gouda, ook een beschermd monument. Archeologisch vooronderzoek is wettelijk verplicht in een historische binnenstad als Gouda. Tijdens het graven van de proefsleuf werden de nieuwe vondsten ontdekt.
Verder constructief onderzoek is noodzakelijk. Het blijkt dat de muren van de sluis tegen het oudere metselwerk van het kasteel zijn aangebouwd. Middels horizontale muurboringen moet er inzicht komen in de dikte, de onderlinge stevigheid van de muren en de datering en fasering. Deze aanpak zorgt ervoor dat archeologische resten behouden blijven.
Kasteel van Gouda
Rond de sluis zijn eerder aanzienlijke resten van het kasteel van Gouda gevonden. Dit kasteel was destijds een van de belangrijkste onderkomens van de graven van Holland en stond langs de IJssel aan de oostzijde van de havenmonding, opgenomen in de stadsmuur.
Het recente archeologische onderzoek wordt nu uitgewerkt. Het eindrapport met tekeningen wordt later op de website van de gemeente beschikbaar gesteld.