Niet alleen monumenten en archieven verdienen bescherming, ook digitaal erfgoed is een belangrijk onderdeel van onze geschiedenis. Websites zoals die van Peter R. de Vries, de dansende banaan van Hyves of het coronadashboard hebben een sterke symbolische waarde voor bepaalde periodes in onze samenleving. Toch verdwijnen veel van dit soort digitale herinneringen langzaam uit beeld.
Minister Gouke Moes (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) kondigt daarom aan de regelgeving rondom digitaal erfgoed te willen verbeteren.
Digitale geschiedenis onder druk
Digitale objecten zijn, net als oude kranten, televisie-uitzendingen of oorlogsarchieven, een waardevolle bron voor toekomstige generaties. Toch blijkt het behoud ervan complex. Verschillende instellingen – zoals het Nationaal Archief, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en de Koninklijke Bibliotheek (KB) – zijn al gestart met het archiveren van websites, maar stuiten op juridische en praktische beperkingen.
“Bij erfgoed denk je snel aan oude boeken, gebouwen of spullen die je vast kunt houden,” zegt minister Moes in een verklaring. “Nu ons leven zich voor een steeds groter deel in de digitale wereld afspeelt, wordt het tijd om ook daarvoor goed te regelen dat we belangrijke dingen bewaren.”
Nieuwe wettelijke grondslag in voorbereiding
Momenteel moeten instellingen nog toestemming vragen aan de betrokkenen rond elke website die ze willen archiveren. Bovendien is juridisch niet altijd duidelijk wat wel en niet mag. Om dit op te lossen, werkt het ministerie aan een wettelijke grondslag voor digitaal erfgoed.
Landen om ons heen beschikken al over dergelijke wetgeving; Nederland nog niet. Op basis van een recent rapport worden nu de voorbereidingen getroffen voor een wetsvoorstel dat volgend jaar in gang wordt gezet.
Wat valt er straks onder digitaal erfgoed?
Een van de vragen die onderzocht worden, is welke bronnen precies als digitaal erfgoed worden aangemerkt. Denk aan websites met het .nl-domein, maar ook regionale extensies als .frl (Fryslân) of .amsterdam. Daarnaast moet worden bepaald wie bevoegd is om dit erfgoed te archiveren en hoe dat veilig en duurzaam wordt opgeslagen.
Het ministerie verwacht dat de nieuwe wetgeving over ongeveer vier jaar gereed zal zijn. In de tussentijd blijven de betrokken instellingen hun archiveringswerkzaamheden op beperkte schaal voortzetten.