Het Blauwe Gebouw, Tilburg is het behouden waard

Het Blauwe Gebouw in Tilburg
Het Blauwe Gebouw in Tilburg Foto: via Erfgoedvereniging Heemschut

Het gebouw is officieel geopend op 21 januari 1978 door burgemeester Letschert. Architect is Jac. Van Oers. Er is een waardestellend onderzoek uitgevoerd in opdracht van Erfgoedvereniging Bond Heemschut. Victorien Koningsberger heeft dit onderzoek uitgevoerd. Hieruit komt naar voren dat het een uniek gebouw is. Toch dreigt aantasting en zelfs sloop. Enkele bevindingen uit dit rapport.

Vorm en materialisering
Het is een uniek gebouw voor Tilburg, wellicht zelfs voor Nederland. Ik citeer: In Tilburg en de rest van Nederland komt een gebouw van deze vorm en materialisering vermoedelijk nergens voor (pagina 24). Einde citaat. De basisvorm is een achthoek, die ook in interieur in vloeren en plafonds terugkomt, het materiaal is cortenstaal voor de hoogbouwvolumes en voor de laagbouw in beton gegoten kobaltblauwe glas-mozaïek- tegels. Rechte hoeken vind je niet; het zijn afgeknotte hoeken. Gebouwen opgetrokken uit Cortenstaal komen sinds het begin van de jaren zestig voor in Amerika en doen rond 1970 hun intrede in Nederlandse architectuur. Architect Jac. Van Oers begeeft zich met deze toepassing van cortenstaal dus op relatief onbekend terrein. Deze materialen zorgen voor een robuust en eigenzinnig karakter. De laagbouw wekt de indruk van een trein en de ramen doen sterk denken aan treincoupé-ramen. De ruimtelijke opzet is drieledig. Een langgerekt laagbouwvolume, hoogbouw van vier verdiepingen en een half vrijstaand volume met liftkoker en trappenhuis.

Jaren zeventig architectuur
In deze jaren zochten kantoorcomplexen aansluiting bij de menselijke maat ondanks hun grote schaal. De toepassing van plasticiteit is een reactie op de functionalistische ‘dozen’ van beton of glas met rechttoe-rechtaan plattegronden, zoals die in de naoorlogse jaren veel zijn gebouwd. Gelede bouwmassa’s, waarbij de hoeken van de volumes zijn afgeknot, moesten massale gevelpartijen en karakterloze starheid en strakheid vermijden. Ook gingen de architecten in de jaren zeventig zich weer bemoeien met de vormgeving van het interieur. Bij het kantoor van de Sociale Dienst is de architectuur eveneens nauw verweven met het interieur. Het interieurbureau Van Oers + Huys + Govers kreeg hiervoor speciaal de opdracht. Elke verdieping kreeg zijn eigen kleuraccent. De verlichting bestond uit een nieuw verlichtingssysteem namelijk uit supertubes = vrij hangende TL verlichting. De publieke hal kreeg een speciaal ontworpen plafondverlichting waarin de achthoekige vorm te herkennen was. Een open uitstraling van het gebouw stond voorop. Drempelloze vloeren, brede deuren en een goede toegankelijkheid voor gehandicapten.

Tijdsbeeld jaren zeventig
In de jaren zeventig had Tilburg te maken met afnemende werkgelegenheid in de textielindustrie en kampte dus met werkloosheid. Het stadsbeeld veranderde door de sluiting en sloop van fabrieksgebouwen en door de bouw van woon en kantoortorens. Dit voormalige sociale dienstgebouw neemt in dit verhaal een belangrijke plaats in omdat men hier een uitkering aan ging vragen.

De architect
Jac. Van Oers startte in Tilburg in 1964 zijn architectenbureau. Het bureau bestaat nog steeds en is voortgezet door Frank van Oers, zijn zoon. Andere gebouwen van zijn naam zijn o.a. De Heuvelpoort (1979) en de rijtjeswoningen in de Purcelldreef en Sullivandreef (1971). Zijn meest uitzonderlijke creatie is wel het Iglonium geweest, een futuristisch aandoende, tijdelijke expositieruimte tijdens Tilburg Totaal. Maar naast dit Iglonium is dit gebouw van de gemeentelijke sociale dienst wel het meest MARKANT. Het neemt een zeer belangrijke plaats in binnen het oeuvre van deze architect.

De ligging
Waar eerst alleen de voorkant aanwezig leek te zijn is nu ook de lange zuidkant van het gebouw te zien. Voor het eerst kan men goed zicht krijgen op het gebouw door de nieuwe burgemeester Brokxlaan. Als je het nu afbreekt is de kans om het later aan te wijzen als monument verkeken en de conclusie luidt dat dit een monumentwaardig gebouw is voor de toekomst! Afgebroken is voor altijd we.g