Bijzondere zijgevel met poortje Hulststraat 5. Foto: Henk de Visser 2020.

Bloemwijk revisited: niet alles slopen

Monumentaal kwadrant met poortgebouw kan behouden blijven 

Alkmaar. Nieuwbouw met behoud van het architectuurhistorisch meest interessante deel van Bloemwijk. Drie erfgoedorganisaties hebben het alternatief voor volledige sloop uitgewerkt. Hun plan levert evenveel woningen op als bij complete sloop en nieuwbouw. En het meest aansprekende kwadrant met 31 woningen, waaronder de meest monumentale, blijft bewaard. 

De strijd om Bloemwijk is al een aantal jaren gaande. Woningcorporatie Van Alckmaer wil de  wijk slopen. Bewoners die voor behoud van de hele wijk lijken dat pleit te hebben verloren.  Begin 2020 hebben de Historische Vereniging Alkmaar, de Bond Heemschut en het Cuypersgenootschap het gemeentebestuur voorgesteld om de hele wijk als beschermd  stadsgezicht aan te wijzen. Toen nog zonder succes. En nu ligt er een plan om de hele wijk te  slopen. Voor de 180 bestaande woningen komen er 170 terug, waarvan bijna 140 sociale  huurwoningen. De gemeenteraad zal zich deze zomer moeten uitspreken over het ontwerp bestemmingsplan. Voor de erfgoedorganisaties is dat de aanleiding om opnieuw – en langs  twee sporen – voor behoud van de culturele waarde van Bloemwijk in het geweer te komen.  Zij hebben inmiddels een zienswijze op het bestemmingsplan ingediend én het  gemeentebestuur voorgesteld om het kwadrant dat omsloten wordt door de  Boomkampstraat, Hulststraat, Eikelenbergstraat en Dahliastraat te behouden en de zes woningblokken daarbinnen als gemeentelijke monumenten aan te wijzen. 

Monumentaal kwadrant 

De erfgoedorganisaties baseren zich op het door het gerenommeerde bureau Steenhuis Meurs verrichte cultuurhistorisch onderzoek. Uit het rapport blijkt dat juist dit kwadrant  buitengewoon waardevol is. Nieuw is dat inzicht trouwens niet: het Steunpunt Cultureel  Erfgoed Noord-Holland stelde dat twintig jaar geleden ook vast. En niet voor niets, er staan vier woningen als beeldbepalend te boek en Hulststraat nr.1 is ook nu al een gemeentelijk  monument. De drie erfgoedorganisaties dragen nu elk van de zes bouwblokken binnen het kwadrant als gemeentelijk monument voor. Zij sluiten daarmee aan bij het uitgangspunt voor het vernieuwen van de wijk: volgens het ontwerp bestemmingsplan moet continuïteit  in beeld en sfeer van het oude Bloemwijk leidend zijn. In het ontwerp bestemmingsplan heet dat ‘Tuindorp Bloemwijk revisited’. Het handhaven van het kwadrant is daarvoor de beste  garantie. 

Volkshuisvesting en cultuur 

Nu de bescherming van geheel Bloemwijk niet haalbaar is gebleken kan met het behoud en  rehabilitatie van deze 31 woningen toch recht worden gedaan aan de hoge  stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit van oud Bloemwijk. Het te behouden  kwadrant is illustratief voor de tuindorpgedachte van architect Stuyt. Alle aanwezige  cultuurhistorische waarden op het gebied van sociale volkshuisvesting, architectuur en  stedenbouw zijn hierin geconcentreerd.  

Het plan van de erfgoedorganisaties doet volgens hen niets af aan het nieuwbouwplan van  Van Alckmaer, maar voegt daar iets aan toe. Door de Hulststraat niet te verleggen kunnen de 31 bestaande woningen blijven staan en verschuiven twee gebouwen met appartementen  naar het westen. Architect Rob de Vries maakte het schetsplan waarin het kwadrant  behouden blijft en het totaal aantal woningen gelijk blijft.  

De makers van dit alternatieve plan zien het als de ideale combinatie van het  volkshuisvestelijke en culturele belang. De identiteit van de wijk en de trots van bewoners  wordt er door versterkt. Dat draagt eraan bij dat bewoners zich thuis blijven voelen en ook het vernieuwde Bloemwijk kunnen koesteren. 

De complete zienswijze en monumentenaanvraag is te vinden op de website van de  Historische Vereniging Alkmaar: https://www.hvalkmaar.nl/acties/bloemwijk-niet alles-slopen .