BOEi wil Gedenknaald KVL Oisterwijk op zijn plek houden en jaarlijks onderhouden

Gedenknaald KVL Oisterwijk
Gedenknaald KVL Oisterwijk Foto: BOEi

BOEi gaat de kwetsbare rijksmonumentale gedenknaald bij het voormalige KVL-terrein in Oisterwijk digitaal inscannen en jaarlijks onderhouden. Verder verval wordt hierdoor vertraagd en een innovatieve oplossing blijft in de toekomst mogelijk. Het scenario werd als positief bestempeld tijdens een onlangs gehouden discussieavond met belangstellenden in Oisterwijk.

De tufstenen gedenknaald, in 1941 door het personeel geschonken ter ere van het 25-jarig bestaan van de Koninklijke Verenigde Leder, is door weersinvloeden zwaar geërodeerd. BOEi pakte het monument afgelopen winter in om verder afbrokkelen te voorkomen en werd in 2019 officieel eigenaar.

Omdat er meerdere scenario’s denkbaar zijn voor behoud van het kunstwerk van de Bredase beeldhouwer Toon van de Wiel, riep BOEi de hulp in van de Oisterwijkse gemeenschap. Op  16 mei werd een publieksbijeenkomst georganiseerd om samen met lokale belanghebbenden in gesprek te gaan en mogelijke oplossingen te verkennen.

Publieksbijeenkomst 
De bijeenkomst rond de gedenknaald was bedoeld als open uitwisseling over wat er leeft in de Oisterwijkse gemeenschap en om geïnteresseerden te laten zien wat BOEi al heeft ondernomen om de naald te behouden. De geringe opkomst (vijf mensen, waaronder Heemkundekring “De Kleine Meijerij”, een omwonende en een huidige gebruiker van het KVL-gebouw) bleek geen beletsel voor een constructieve discussieavond.  

Met de zaal werden de waarde van het beeld en mogelijke oplossingen voor behoud besproken. Bij de uitwisseling bleek dat de zaal unaniem vond dat dit unieke beeldhouwwerk symbool staat voor de inzet die alle werknemers in de fabriek geleverd hebben en dat het daarom zeker behoud dient te blijven. Om dit behoud te garanderen kwamen de volgende opties aan bod:

1.        De naald laten staan en ‘impregneren’ of anderszins van een laag voorzien.
2.      De naald laten staan en niet behandelen, waarmee geaccepteerd wordt dat de naald op den duur geheel geërodeerd is. 
3.      De naald laten staan en plaatsen onder een ‘glazen stolp’ of een afdak dat verder verweer tegengaat.
4.     De naald verplaatsen naar een plek binnen in één van de gebouwen op het terrein, bijvoorbeeld het Atrium.
5.      3D scannen en printen van het beeld en het origineel elders veiligstellen of opdelen.
6.      Reproductie van het beeld.
7.      Het beeld in de huidige vorm opnieuw uithakken, waarmee een kleinere versie van het beeld resteert.

Tijdens de bijeenkomst kwam duidelijk naar voren dat behoud op de huidige plek de voorkeur genoot boven verplaatsen of opdelen van het kunstwerk. De gedenknaald hoort bij de plek en verplaatsing bracht ook zorgen over een nieuwe inrichting van het pleintje met zich mee. Of, en op welke wijze de naald behandeld zou moeten worden, bleek een lastigere vraag die dan ook niet beantwoord werd. Tot slot werd door de aanwezigen meermalen de twijfel geuit of mensen in Oisterwijk de naald over 50 jaar nog wel van belang vinden. Het complete verslag van deze discussie is te verkrijgen via BOEi.

Onderhoud
Op grond van deze uitkomsten neemt BOEi nu een besluit: de naald blijft voorlopig op zijn huidige plek staan en er wordt een 3D-scan gemaakt om de naald in de huidige staat vast te leggen. Jaarlijks wordt er onderhoud gepleegd, zoals het verwijderen van algen, herstellen van losse voegen en vastmaken van het los zittend tufsteen.

Op deze manier kan het publiek langer genieten van de gedenknaald in zijn huidige vorm maar blijft deze uiteraard wel onderhavig aan weersinvloeden, waardoor verder verval onontkoombaar is. In 2020 zal het beeld worden ontdaan van zijn beschermende jas en is het weer zichtbaar voor het publiek.