Collectie Overijssel heeft een indrukwekkende reeks geografische kaarten uit de achttiende eeuw. Deze kaarten zijn verenigd in het tweede deel van de Atlas der Frontieren van Gelderland, Overijssel en Groningen, die volledig gedigitaliseerd is en nu online te raadplegen is op hun website.
De atlas werd vervaardigd door de Hattinga-familie, bestaande uit vader Willem Tiberius en zijn zoons David Willem Coutry en Anthony. De Hattinga’s hebben ongeveer 1.000 bekende kaarten geproduceerd, verdeeld over diverse atlassen. De Atlas der Frontieren van Gelderland, Overijssel en Groningen werd samengesteld tussen 1740 en 1750. Deze bevat zowel bestaande kaarten als speciaal vervaardigde exemplaren die soms uit meerdere bladen bestaan. Hoewel deze atlas slechts uit ongeveer 50 pagina’s bestaat, heeft hij aanzienlijke (historische) waarde.
De Hattinga-familie: Cartografische Meesters
Willem Tiberius Hattinga (1700-1764) werd geboren in Leek, een plaats in de provincie Groningen. Na het afronden van zijn studies geneeskunde, wiskunde en natuurkunde in Leiden, begon hij zich te interesseren voor cartografie. Hij begon met het in kaart brengen van de omgeving van zijn woonplaats Lillo, een voormalig polderdorp ten noorden van Antwerpen. Daar woonde hij met zijn echtgenote Anna Maria Coutry, met wie hij twee zoons kreeg: David Willem Coutry (1730-1790) en Anthony (1731-1788). Na twintig jaar van toewijding en onderzoek presenteerde Willem Tiberius in 1744 de Accurate Kaarte van Staats-Vlaanderen.
Zowel de toenmalige Staten van Zeeland als de Raad van State van de Vereenigde Nederlanden waren zeer onder de indruk van zijn werk. Zijn uitmuntende vakmanschap trok veel aandacht en bracht hem in contact met Willem Karel Hendrik Friso, Prins van Oranje en vorst van Oranje-Nassau.
Na hun verhuizing naar Tholen en later Goes, vestigde de Hattinga-familie zich uiteindelijk in 1748 in het Zeeuwse stadje Hulst. Hier kreeg Willem Tiberius de eer om burgemeester te worden. In diezelfde tijd kreeg hij de opdracht om de verzameling kaarten van de Raad van State, de Staten-Generaal en de Prins van Oranje te organiseren en te inventariseren.
Nieuwe Standaard door Hattinga’s
Gedurende deze periode werkten ook zijn zoons actief mee aan het creëren van de topografische kaarten. Zowel vader als zoons Hattinga brachten nauwkeurig verschillende gebieden in kaart en begonnen zelfs hun eigen cartografische metingen uit te voeren. Deze inspanningen richtten zich voornamelijk op zuidelijke gebieden zoals Zeeland en Noord-Brabant, maar ook op Gelderland, Groningen en Overijssel, zoals te zien is in de gedigitaliseerde atlas van Collectie Overijssel. De kaarten die door de Hattinga’s zijn vervaardigd, werden de nieuwe standaard voor cartografie in Nederland en vormen daarmee de voorloper van de hedendaagse topografische kaarten zoals we die nu kennen.