Met een recordaantal van 100.000 bezoekers in één weekend heeft Dag van het Kasteel zichzelf in 2024 stevig op de kaart gezet. Dit jaarlijkse evenement, dat kastelen en landgoederen in heel Nederland onder de aandacht probeert te brengen bij het grote publiek, biedt een unieke kans om een kijkje te nemen in een wereld vol adellijke historie, pracht en praal. Achter dit evenement staat een klein maar gedreven team, aangestuurd door directeur Gemma Boon. De Erfgoedstem ging in gesprek met Gemma over Dag van het Kasteel.
“Mijn doel is altijd geweest om zoveel mogelijk mensen te betrekken bij erfgoed,” vertelt Gemma. Met haar jarenlange ervaring als marketeer en directeur bij verschillende musea, haar column in het grootste dagblad van Twente, een eigen podcast én een eigen Engelstalige boekwinkel, weet deze veelzijdige duizendpoot als geen ander hoe ze mensen kan enthousiasmeren voor cultuur en erfgoed.
Een kijkje binnen de poort
Gemma is ongeveer 2,5 jaar werkzaam voor Dag van het Kasteel, zeventien jaar geleden ontstaan onder de vleugels van de Nederlandse Kastelenstichting. Inmiddels is het uitgegroeid tot een zelfstandig evenement. “We richten ons niet alleen op kastelen, maar ook op buitenplaatsen, landgoederen, paleizen en eigenlijk alles waar adellijke families hebben gewoond,” legt Gemma uit.
Het evenement trekt een breed scala aan deelnemers, van grote trekpleisters zoals Paleis Soestdijk en Kasteel de Haar tot privé-eigenaren die normaal gesproken hun deuren gesloten houden. “Privékastelen en – landgoederen gaan eigenlijk nooit open voor publiek. Het is echt uitzonderlijk dat zij dat met Pinksteren voor ons een keertje doen.”
Deelnemende locaties kunnen zich gratis aansluiten bij Dag van het Kasteel door zich op te geven via de website dagvanhetkasteel.nl. Een veelvoorkomende misconceptie is dat zij hun locatie gratis open moeten stellen voor het publiek. “Dat mag wel, maar hoeft niet,” aldus Gemma. “Cultuur is van enorme waarde en daar mag ook voor betaald worden.”
Kennis delen in een modern jasje
Hoe zorgt Dag van het Kasteel ervoor dat zoveel kastelen hun deuren willen openen met Pinksteren? Gemma legt uit dat hun werkwijze tweeledig is. “Vanaf de oprichting was er al een sterk netwerk van kasteeleigenaren verbonden. Zij hebben altijd flink gelobbyd om hun kennis te kunnen delen. Dat blijft nog steeds een belangrijk onderdeel van ons succes.”
Daarnaast werkt het team het hele jaar door om deelnemende kastelen zo goed mogelijk te ondersteunen. “We bieden programmaformats, marketingtoolkits en organiseren kennissessies. Alles om het zo laagdrempelig mogelijk te maken voor kastelen om deel te nemen.”
Ondanks de naam doet vermoeden wordt er dus het jaar rond gewerkt om kastelen onder de aandacht te brengen bij het grote publiek. “Mensen zeggen vaak: jullie organiseren maar één weekend per jaar iets, hoe kun je daar nou het hele jaar druk mee zijn?” vertelt Gemma lachend. “We zijn continu bezig om ervoor te zorgen dat mensen weten dat we bestaan.” Een van de middelen die Dag van het Kasteel daarvoor heeft bedacht is de kasteelfluencer, een innovatief talentontwikkelingsprogramma voor jongeren tussen de 10 en 24 jaar. “De talenten worden zes maanden lang begeleid bij het maken van content over kastelen en leren hoe ze zich daarin kunnen verbeteren.”
Het is een leertraject voor beide kanten: jongeren leren niet alleen over marketing en storytelling, maar brengen ook nieuwe energie naar kastelen, vertelt Gemma met veel enthousiasme. “Jongeren kijken met een frisse blik naar erfgoed en zien verhalen die wij misschien over het hoofd zien.” Het helpt Dag van het Kasteel tegelijkertijd om kastelen zichtbaarder te maken onder jongeren. “Wij zijn een organisatie die meer reuring rondom kastelen wil creëren. De kasteelfluencers zijn daar echt een een-tweetje in.”
Het mooiste buiten
Met het thema ‘Naar Buiten’ ligt dit jaar de nadruk op de buitencultuur tijdens Dag van het Kasteel. “Het thema is perfect om de rijke geschiedenis van het adellijke buitenleven te laten zien, terwijl we ook actuele onderwerpen zoals duurzaamheid en klimaat meenemen,” aldus Gemma.
Het kiezen van een thema is een zorgvuldig proces. “We kiezen graag een vrolijk thema, maar tegelijkertijd willen we inspelen op de actualiteit en luisteren we naar wat leeft bij onze deelnemers. Dat proberen we te vertalen naar iets wat een breed publiek aanspreekt.” Het team zoekt bovendien altijd naar thema’s die het heden met het verleden verbinden. “Ons doel is niet om enkel terug te kijken, maar juist om mensen te laten zien hoe betekenisvol het verleden voor het heden kan zijn.”
Sinds drie jaar reikt Dag van het Kasteel tevens de VriendenLoterij Kasteelprijs uit in lijn met het thema. Deze editie gaat de organisatie op zoek naar het meest bijzondere buiten. Waar we daarbij aan moeten denken? “Alles van moestuinen tot binnenplaatsen en landgoederen,” vertelt Gemma. “En natuurlijk moet men een goed verhaal hebben om de jury te overtuigen.”
De potentie van kastelen
Ondanks het succes zijn er nog genoeg uitdagingen voor Dag van het Kasteel. Zo is de naamsbekendheid nog steeds niet voldoende, wat betreft Gemma, en blijkt het betrekken van kleinere en middelgrote kastelen een constante klus. “Veel kasteeleigenaren kennen ons nog niet, ondanks dat we al zeventien jaar bestaan,” vertelt ze.
Een wens die Gemma nog heeft voor Dag van het Kasteel? Die is er zeker. Met een grote glimlach vertelt ze: “Ik weet dat er zo’n achthonderd potentiële deelnemers zijn in Nederland. Natuurlijk sluiten die niet allemaal aan, maar ik zou het al fantastisch vinden als we tot 250 deelnemers kunnen komen en de bezoekersaantallen tot 250.000 kunnen laten stijgen. Die potentie heeft Dag van het Kasteel absoluut.”