Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, dat op 12 april is gepresenteerd onder leiding van hoogleraar Olav Velthuis, blijkt dat het aantal particuliere musea wereldwijd blijft stijgen.
Nederland telt momenteel acht particuliere kunstmusea, waaronder Voorlinden in Wassenaar, Museum More in Gorssel en Beelden aan Zee in Scheveningen. Deze musea bieden onderdak aan kunstcollecties van verzamelaars en tonen deze aan het publiek, vaak in combinatie met tijdelijke exposities. Opvallend is dat maar liefst zes van deze musea in de afgelopen tien jaar zijn geopend. Nederland staat echter niet alleen in deze trend, sinds het jaar 2000 zijn wereldwijd meer dan 300 privémusea geopend, wat het totaal op 446 brengt.
Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, onder leiding van hoogleraar Olav Velthuis, dat op 12 april is gepresenteerd. Kunstcritici en wetenschappers zijn echter verdeeld over de vraag of deze ontwikkeling positief is. Enerzijds worden kunstwerken die anders wellicht in een kelder of depot zouden blijven, aan het publiek getoond. Anderzijds kan de smaak van de rijken een stempel drukken op de kunstmarkt en dus op de kunstwereld. Bovendien worden publieke musea door de opkomst van particuliere nieuwkomers steeds meer beconcurreerd.
Naast het feit dat Olav Velthuis de leiding heeft over de onderzoeksgroep als hoogleraar economische sociologie, ziet hij nog andere redenen om kritisch te zijn. “Wij signaleren verschillende ongelijkheden. Zo zijn het vooral mannen die musea openen, en dan vooral superrijke mannen in welvarende landen. Zo staan 37 museumoprichters op de miljardairslijst van Forbes, hun vermogen wordt dus geschat op minstens een miljard dollar. Je kunt hierdoor spreken over ‘culturele ongelijkheid’.”
Particulier museum
De onderzoeksgroep Private Museum Research van de UvA hanteert de volgende definitie: “Een kunstinstelling die in handen is, of wordt geleid door een of meerdere particulieren, die geen of amper subsidie krijgt, een collectie moderne en/of hedendaagse kunst heeft en doorlopend publiekelijk toegankelijk is in een gebouw of fysieke structuur.”
Particuliere musea in cijfers
Wie begint een particulier museum?
- 57,9 procent opgericht door een man
- 26,6 procent opgericht door een verzamelaarskoppel
- 15,5 procent opgericht door een vrouw
Gemiddelde leeftijd bij oprichting van het museum: 58 jaar
Waar staat een particulier museum?
De continenten met de meeste particuliere musea:
- 49,8 procent in Europa
- 28,0 procent in Azië
- 14,6 procent in Noord-Amerika
De landen met de meeste particuliere musea:
- Duitsland (60)
- Verenigde Staten (59)
- Zuid-Korea (50)