Denemarken opent museum over vluchtelingen van vroeger en nu

FLUGT museum

Het op slechts 95 km van de Duitse grens gelegen Vluchtelingenmuseum FLUGT van Denemarken – dat in juli voor het publiek wordt geopend – zal zeker mensenmassa’s trekken. Het museum is niet alleen bedoeld om de geschiedenis van Duitse vluchtelingen in de Tweede Wereldoorlog weer te geven, maar zal ook verhalen vertellen over moderne vluchtelingen. De Deense koningin Margrethe II heeft het museum samen met de Duitse vice-kanselier Robert Habeck ingehuldigd, waarmee de locatie een opmerkelijk diplomatieke opening kreeg. Het museum is o.a. ontworpen door het Nederlandse bureau Tinker imagineers.

Het museum is gevestigd in Oksbøl, de plaats van een van de grootste vluchtelingenkampen voor Duitsers in Denemarken. Het vluchtelingenkamp van Oksbøl was een tijdelijk onderkomen voor meer dan 30.000 mensen die in 1945 uit Duitsland werden geëvacueerd toen het Rode Leger binnenrolde. De gemeenschap die er woonde functioneerde als een stad, met winkels, politie en zelfs een theater – alles achter prikkeldraad en strikte scheiding van de plaatselijke Deense bevolking. In 1949 werden de laatste vluchtelingen weggestuurd en werd het kamp gesloten. Het gebied werd nog enkele tientallen jaren als militair kamp gebruikt, maar raakte in de jaren 1980 buiten gebruik.

Nu, onder leiding van Claus Kjeld Jensen van de Vardemuseerne, is het terrein weer open. Architectenbureau Bjarke Ingels Group (BIG) heeft het moderne museum gebouwd door het vorige ziekenhuisgebouw van het kamp te renoveren. De structuur kon niet meer anders zijn dan zijn voorganger: grote glazen panelen, strakke houten balken en zorgvuldig ontworpen rondingen vertellen de bezoeker dat dit een uitgesproken toekomstgericht museum is.

“FLUGT gaat niet over u of mij. Het gaat over de volgende generatie. Kinderen zijn de besluitvormers en verzorgers van de toekomst. Ik hoop dat FLUGT hen zal helpen de juiste keuzes te maken”, zegt Erik Bär, oprichter van het Nederlandse ontwerpbureau Tinker Imagineers, dat het project heeft ontworpen.

Moeilijke geschiedenis

Het museum mag dan belangrijke verhalen vertellen over de benarde situatie van vluchtelingen, de fanfare eromheen zou wel eens een wrange wending kunnen nemen. In 2005 publiceerde Der Spiegel een artikel dat een duister deel van de Deense geschiedenis onthulde: veel Duitse vluchtelingen – vooral kinderen – kwamen in Denemarken om door gebrek aan zorg. Waarom de Deense artsen weigerden sommige vluchtelingen te behandelen is tot op de dag van vandaag een moeilijk onderwerp voor Denemarken, maar kwam waarschijnlijk voort uit de negatieve houding tegenover de Duitsers na de bezetting. Het is een waardevol maar controversieel onderwerp en er valt nog veel te onderzoeken voor het museum.