Wie de indrukwekkende grachten van Huis Bergh oversteekt, stapt in de nalatenschap van Jan Herman van Heek. In 1912 bracht hij het kasteel en de collectie onder in een stichting; een fundament dat tot op de dag van vandaag de koers bepaalt. Vandaag de dag waakt directeur Floris de Gelder over dit erfgoed. In een gesprek over moderne schenkers benadrukt hij dat de financiele basis van het kasteel solide moet zijn, en dat giften vooral wensen voor de toekomst inkleuren. “De verhouding tussen gever en ontvanger moet daarbij altijd gelijkwaardig zijn.”
In de praktijk betekent dit dat het kasteel niet elke gift blind accepteert. Boven zijn bureau hangt het testament van Van Heek als moreel kompas. Een schenking moet ‘waardig’ zijn voor de sobere, middeleeuwse visie van de oprichter. Omdat museale zorgplichten eeuwigdurend zijn, durft de organisatie ‘nee’ te zeggen als een object kwalitatief niet past. Transparantie staat hierbij voorop; soms krijgt een stuk een eervolle plek als decoratie in een van de Bed&Breakfasts op het terrein, in plaats van in de museumcollectie. Zo blijft het kasteel soeverein zonder de gever tekort te doen.
Huis Bergh begroot nalatenschappen nooit in de vaste exploitatie. “Je moet het in de basis zonder kunnen redden,” aldus De Gelder. Schenkingen zijn er voor de ‘extra glans’: het herstel van de tuinen, aankopen die de collectie versterken of noodzakelijke verduurzaming. De drijfveer van schenkers is meestal geen hang naar onsterfelijkheid, maar pure binding met deze plek in de Achterhoek.
Als Van Heek vandaag door de zalen zou lopen, zou hij een organisatie aantreffen die nog precies zo integer is als hijzelf. Huis Bergh bewijst dat je als goed doel geen bedelaar hoeft te zijn. Door soeverein te blijven en moreel bewust om te gaan met elke gift, blijft de integriteit van zowel de gever als de ontvanger gewaarborgd. Dat is de enige manier om de toekomst waardig tegemoet te gaan.
Op donderdagochtend 9 april organiseert NMo samen met de Museumvereniging een bijeenkomst over Nalatenschappen en Schenkingen in de erfgoedsector in De Duif in Amsterdam. Interesse om deel te nemen? Stuur een e-mail naar events@nmo.nl