Locatie
• Online
Datum/Tijd
• 09 september 2017 van 13:30 - 16:30
De stichting Het Historisch Gebruiksglas is opgericht voor onderzoek naar historisch gebruiksglas: voorwerpen die een functie hadden in het dagelijks leven of gebruikt zijn bij bijzondere of feestelijke gelegenheden en niet gemaakt zijn als uiting van kunstzinnigheid. Vorig jaar vond ons eerste, succesvolle symposium plaats. Daarom organiseren wij dit jaar op zaterdag 09 september as. weer een symposium, waarvoor wij u graag uitnodigen.
Het symposium zal plaatsvinden in het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2301 EC Leiden (www.rmo.nl) van 13.30 tot 16.30 uur en wordt afgesloten met een borrel tot uiterlijk 17.30 uur, als het museum gaat sluiten. Voorafgaand raden wij u aan de tentoonstelling ‘Casa Romana’ in het museum te bezoeken, dat onder meer glas uit de Romeinse tijd toont.
Programma
Van 13.30 tot 14.00 uur is er inloop met koffie. Daarna volgens een viertal lezingen. Na elke lezing is er gelegenheid om enkele vragen te stellen.
- Drs René van Beek studeerde klassieke archeologie en is conservator bij het Allard Pierson Museum, het archeologie museum van de Universiteit van Amsterdam
Wat betekent een collectie Romeins glas voor het Allard Pierson Museum?
Het Allard Pierson Museum heeft een bijzondere glascollectie. Deze collectie wordt op verschillende manieren gebruikt. Er wordt onderzoek naar gedaan, het wordt gebruikt voor onderwijs en er is contact met verzamelaars. Aan de hand van enkele bijzondere stukken uit de collectie wordt nader ingegaan op het belang van deze collectie.
- Prof. Dr Hans-Georg Stephan, Martin Luther Universiteit van Halle-Wittenberg. Professor Stephan zal in het Engels spreken.
Bodenfelde and Corvey: Carolingian glass production in Central Germany
Within the last decades our knowledge of early medieval glass has augmented a lot by means of archaeological and scientific research. One of the main topics seems to have been the shift from Mediterranean soda type glass to plant ash glass made from local wood around 800. There are now a lot of mostly quite humble and some rich finds from elite contexts like the imperial palace of Charlemagne in Aachen as well as from monasteries and cathedrals of the Frankish Empire as well as from the emporia around the North Sea (Dorestad) and the Baltic. In most cases it is assumed that only a secondary working of imported raw glass took place for building purposes. It also seemed to be clear that the organization model of forest glass houses was not established before the 12th-13th century in Europe. Recently we have found this type of glassworks in a 9th century context in the Upper Weser area. We do assume that this is closely connected with the foundation of the nearby imperial monastery of Corvey, a filiation of Corbie in France from 822, where also evidence for Carolingian glass manufacture has been excavated.
Na de pauze vervolgt het programma met:
- Jaap Kottman, specialist archeologisch glas, oud-wetenschappelijk medewerker van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
De lezing gaat over de glasvondsten uit de grote beerkelder onder de 17e eeuwse kerk `Ons’ lieve Heer op Solder` aan de Oudezijds Voorburgwal te Amsterdam. Tegenwoordig is dit gebouw een Museum. Deze beerkelder is in 2013 opgegraven door de Amsterdamse Stadsdienst Monumenten en Archeologie. Daarin zijn 11.066 glasscherven aangetroffen. Ze zijn uitputtend uitgezocht tot 768 voorwerpen. 311 exemplaren daarvan, behoren tot drinkgerei. Het zijn bekers, kelkglazen en roemers. Deze groepen geven ieder een andere drinkfunctie aan. De vondsten stammen voor een groot deel uit een relatief korte periode: 1675-1725. Het is daarmee een zeer representatief vondstcomplex dat meer inzicht kan geven over het gebruik van drinkgerei voor dagelijks gebruik in de late 17e- en de vroege 18e eeuw.
- Johan Soetens, oud-directeur van de Verenigde Glasfabrieken, publicist, redacteur van het Glashistorisch Tijdschrift.
De Inktpot, opkomst en ondergang.
Een inktpotje: een eenvoudig glazen voorwerp, vaak slordig gemaakt, dat in het grootste deel van de 20e eeuw in geen huishouden ontbrak. Wat is daar nu voor bijzonders aan? Het zou er niet gestaan hebben als niet midden 19e eeuw de algemene leerplicht was ingevoerd. En dat kon pas na het verbod op kinderarbeid en nachtarbeid voor vrouwen. De ontwikkeling van de schrijfkunst zou het overigens moeilijk gehad hebben zonder de uitvinding van de stalen pen, de opvolger van de ganzenveer. Beide danken hun bestaan aan het alfabet, een Griekse bewerking van de Phenicische interpretatie van het Soemerische spijkerschrift.
En zo staat dat simpele inktpotje in een lange traditie die afgebroken werd vanaf 1934, toen Wilhelm Wagenfeld en Andries Copier hun ‘design’ inktpotten ontwierpen. Want in datzelfde jaar werd de balpen uitgevonden. Wie heeft er tegenwoordig nog een fles inkt in huis?
Om 16.30 uur sluiten we af met een borrel in de hal van het museum.
Het RMO. vraagt een museumjaarkaart mee te nemen of een kaartje te kopen. De deelname aan het symposium is gratis. Ook ontvangen alle aanwezigen het boekje met de lezingen van vorig jaar, inclusief het juryrapport en het prijswinnende artikel van Michel Hulst.
Wij komen voort uit particulier initiatief, ontvangen geen subsidie en zijn voor ons werk afhankelijk van bijdragen. Daarom wordt een bijdrage in de kosten zeer op prijs gesteld. Ons bankrekeningnummer is NL61 RABO 0305 0005 19 tnv. het Historisch Gebruiksglas. Dit jaar heeft onze stichting de ANBI status verkregen waardoor men gebruik kan maken van een extra giftenaftrek bij de belastingsopgave, www.belastingdienst.nl. Meer informatie over het werk van de stichting is te vinden op onze website www.hethistorischgebruiksglas.nl.
Voor de goede voorbereiding van het symposium vragen wij iedereen zich tevoren aan te melden bij contact@hethistorischgebruiksglas.nl.