In de buurt van het Friese Witmarsum is een zeldzaam fragment van een Vikingzwaard gevonden, daterend uit de tiende eeuw. Het betreft een zogenoemde ‘pommelkap’, een onderdeel dat het handvat en het lemmet van een zwaard verbindt en zorgt voor meer balans. Dit is de eerste keer dat zo’n fragment van een Vikingzwaard in Nederland is aangetroffen.
Versiering uit Vikingcultuur
Mogelijk is de pommelkap ooit verguld geweest. Het fragment is versierd in de typische ‘Mammenstijl’, een kenmerkende decoratieve stijl van de Vikingen uit de tiende eeuw. Aan de uiteinden zijn figuren te zien die lijken op zwijnenkoppen, een symbool van kracht en moed in de Vikingcultuur. De Fryske Akademy en het Fries Museum werken samen om deze vondst verder te onderzoeken. Volgens deze instellingen benadrukt de ontdekking de prominente rol die Friesland in het verleden heeft gespeeld binnen de netwerken van de Vikingen.
Amateurarcheoloog Sander Visser uit Lelystad vond de pommelkap. Hij gebruikte in mei van dit jaar zijn metaaldetector op een akker in de buurt van Witmarsum. Dankzij de opvallende versieringen herkende Visser het object meteen als een deel van een pommel. Inmiddels heeft het Fries Museum de vondst aangekocht.
Onderzoek
Volgens Dr. Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, directeur van de Fryske Akademy en expert op het gebied van Frisia en de Vikingwereld, geeft deze ontdekking ons meer inzicht in de Vikingtijd in Frisia. De vondst illustreert dat er nog veel te leren valt over de Vikingtijd in Frisia, een gebied dat groter was dan het huidige Friesland. Recent onderzoek heeft ons al veel kennis opgeleverd over deze regio, maar dit zeldzame fragment biedt een nieuwe kijk op de verbindingen tussen Frisia, Scandinavië en de Britse eilanden. Bovendien is het een primeur in Nederland, wat de historische waarde ervan extra bijzonder maakt.
Het onderzoek naar de pommelkap zal zich richten op verbanden met andere vondsten en op de netwerken die door Frisia liepen tijdens de Vikingperiode. De resultaten van dit onderzoek worden eind 2025 verwacht.
Aankomend voorjaar wordt de pommelkap voor het eerst tentoongesteld in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden als onderdeel van de tentoonstelling over archeologische vondsten. Daarna zal het permanent te zien zijn in het Fries Museum.