De provincie Gelderland wil 8 miljoen euro beschikbaar stellen om duizenden opgeslagen archeologische vondsten te beoordelen. Het gaat om ongeveer 16.000 dozen waarvan de inhoud nog nooit systematisch is uitgepakt. Wat er precies in ligt, is ook voor het provinciebestuur onbekend en juist dat is de reden dat de provincie nu in actie moet komen.
Dozen uit oude depots en overgenomen collecties
De grote hoeveelheid materiaal is in de loop van tientallen jaren verzameld bij archeologische opgravingen in de provincie. Een deel komt uit depots die inmiddels gesloten zijn of afkomstig zijn van organisaties die failliet gingen. Daarnaast heeft Gelderland ook vondsten overgenomen van het Rijk.
Doordat er destijds geen duidelijke afspraken waren over het verwerken van deze materialen, bleven duizenden dozen jarenlang ongeopend. De provincie is echter wettelijk verplicht om alle vondsten te registreren en te beoordelen op hun historische waarde.
In de dozen kunnen uiteenlopende objecten zitten: botmateriaal, complete of fragmentarische skeletten, aardewerken potten en schalen, en andere gebruiksvoorwerpen uit onder andere de Romeinse tijd en de middeleeuwen.
”We weten niet wat erin zit”
Tijdens een eerdere vergadering vroeg VVD’er Karin Kalthoff of het aannemelijk is dat de inhoud van de dozen de investering waard is.
Gedeputeerde Peter Drenth antwoordde:
”Ik durf het u niet te vertellen, dat is eigenlijk precies het probleem. We weten niet wat erin zit. We moeten weten wat erin zit, dat is onze wettelijke taak. Het zijn allemaal spullen die tientallen jaren geleden gevonden zijn bij opgravingen. Er kan echt van alles in zitten, ook waardevolle dingen – maar dat weten we dus niet.”
Vijf jaar werk met professionals en vrijwilligers
Volgens Drenth is de omvang van het project aanzienlijk. Alleen al het uitpakken, beoordelen en registreren vraagt veel tijd, nauwkeurigheid en specialistische kennis.
Hij licht toe:
”Voor een deel hebben we, samen met Museum Valkhof, archeologen beschikbaar. Daarnaast zijn er vrijwilligers en studenten. Maar er zijn niet voldoende mensen om dit even in een jaar te doen. Daar hebben we wel vijf jaar voor nodig.”
De gedeputeerde benadrukt dat eerdere opgravingen in Gelderland soms onverwachte en unieke vondsten opleverden.
”Laatst vonden we bijvoorbeeld nog een heel oude houten boot, maar bij Zevenaar in de buurt is weer één van de mooiste Romeinse tempels ontdekt. En bij Tiel is een Stonehenge uit een andere tijd aangetroffen die voor West-Europa heel apart is. Ik weet dus niet wat er allemaal uit gaat komen.”
Financiële afweging valt in bredere begroting
De 8 miljoen euro die voor het project nodig is, wordt meegenomen in de provinciale begroting voor 2026. De Staten stemmen daar woensdag over. In totaal geeft Gelderland volgend jaar ongeveer 1 miljard euro uit, waarvan een groot deel naar wettelijke taken gaat zoals openbaar vervoer, natuurbeheer en provinciale infrastructuur.
In vergelijking daarmee is het bedrag voor het archeologieproject bescheiden, maar volgens het provinciebestuur essentieel om aan de wettelijke erfgoedplicht te voldoen en waardevolle vondsten niet verloren te laten gaan.