De acties van ‘Just Stop Oil’ zullen u niet ontgaan zijn. De museumwereld reageert geschrokken, maar wat vindt de erfgoedsector er eigenlijk van? Archeoloog Jobbe Wijnen schreef een reactie:
“Het erfgoed laat je met rust. Dat wij zo worden aangevallen is echt heel erg”, zegt Vera Carasso net in het NOS journaal naar aanleiding van het besmeuren van het schilderij Meisje met de Parel. Interessante casus want wie is hier ‘wij’ en wat is hier het ‘erfgoed’ en -vul ik aan- voor welke toekomst willen we dat bewaren?
Die ‘wij’ is duidelijk niet iedereen blijkt uit de actie en ‘erfgoed’ is geen vaste waarde maar gaat over betekenis die telkens opnieuw wordt toegekend, ook bij belangrijke schilderijen als deze. Musea waren vroeger depots voor objecten van universele culturele waarden, maar die definitie is wat gedateerd en gepriviligeerd #understatement. Tegenwoordig hebben ze de taak een platform te zijn voor debat over die zo belangrijke waarden. Los van de vraag of deze actie nu op de lange termijn de klimaatdiscussie helpt, beantwoordt de actie precies aan wat erfgoed in de kern is: iconen die soms oproepen tot verering en soms tot iconoclasme. Als je een standbeeld opricht, roep je altijd op tot beiden, dat is een wetmatigheid. De discussie is dan ook niet nieuw.
Let wel, ik ben blij dat het meisje met de parel nog heel is, maar uit dit journaal blijkt nog niet dat de sector begrijpt dat deze generatie activisten in feite zegt ‘Hebben jullie door dat over 50 jaar is alles van waarde dat we kennen stuk kan zijn en het hele Mauritshuis wel eens in de Noordzee zou kunnen staan?’ De snelle veroordeling van de actie door de museumsector ligt voor de hand maar kan straks ook wel eens een flink staaltje van boomeroogkleppen blijken. De kunst is als instelling geen vaststellingen te maken van welke waarden de boventoon moeten voeren. Dat is niet hun rol. Ik zou als Mauritshuis die activisten DIRECT uitnodigen voor een live gestreamed internetdebat gesitueerd voor het meisje met de parels in een panel met voor- en tegenstanders.
