Er is door het ICH NGO Forum een verklaring aangenomen om immaterieel erfgoed beter te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering en tegelijkertijd in te zetten op het opvangen van de effecten van klimaatverandering. De verklaring is op 11 juni 2024 tijdens de tiende General Assembly van het Unesco-verdrag over immaterieel erfgoed gepresenteerd.
Het ICH NGO Forum is een internationaal netwerk van 206 geaccrediteerde NGO’s die zich bezighouden met het Unesco-verdrag over immaterieel erfgoed. Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) en Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) zijn hier ook actief in. De verklaring is getiteld The Declaration on the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage for Climate Action of the ICH NGO Forum en bouwt voort op verschillende Unesco-initiatieven. Het benadrukt het belang van het borgen van immaterieel erfgoed en legt uit hoe de lokale kennis en kunde als instrument ingezet kan worden om een klimaatrobuust en biodivers landschap te behouden.
Ontstaan van verklaring
In 2023 werd binnen het NGO forum een werkgroep opgericht opgericht die zich specifiek richt op immaterieel erfgoed, klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. De werkgroep zet zich in om onderzoek en belangenbehartiging voort te zetten omtrent de rol die immaterieel erfgoed kan spelen bij het aanpakken van de gevaren van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Samen met NGO’s van over de hele wereld werken KIEN en CAG actief aan de doelen van de werkgroep.
Jet Bakels heeft vanuit KIEN meegeschreven aan de verklaring. Bakels is wetenschappelijk medewerker bij KIEN en is expert op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en immaterieel erfgoed. De trotse Bakels vertelt: “Het is ontzettend belangrijk dat, nu door deze verklaring, aandacht wordt gevraagd voor de cruciale betekenis van immaterieel erfgoed voor onze menselijke veerkracht en verbondenheid, en als praktisch wapen in de strijd voor een duurzame toekomst.”
Immaterieel erfgoed beschermen
Klimaatverandering brengt tradities en praktijken wereldwijd in gevaar en vormt een aanzienlijke bedreiging voor immaterieel erfgoed. In de verklaring wordt het belang van het integreren van traditionele en lokale kennis met wetenschappelijk onderzoek benadrukt. Daarmee kan veerkracht en aanpassing bevorderd worden. De gemeenschappen die het immaterieel erfgoed een toekomst geven staan centraal. Hun deelname en kennis zijn zeer belangrijk voor het opbouwen van veerkracht tegen de impact van klimaatverandering.
In grote lijnen stelt de verklaring dat (inter)nationaal klimaatbeleid nadrukkelijk maatregelen moet bevatten waarmee immaterieel cultureel erfgoed beschermt wordt tegen de gevolgen van klimaatverandering. Er wordt gepleit dat landen wereldwijd zorg moeten dragen voor de bescherming van immaterieel erfgoed en dat zij de instrumentele waarde van dit erfgoed moeten erkennen in het tegengaan van ongewenste effecten van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Ook stelt de verklaring dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar hoe we de impact van klimaatverandering op immaterieel erfgoed kunnen meten. Daarmee wordt verwezen naar het ontwikkelen van indicatoren en het uitvoeren van wereldwijde enquêtes om diverse situaties in kaart te brengen.
In de verklaring worden elf aanbevelingen gedaan aan staten en overheden, maar ook aan andere NGO’s, gemeenschappen die zich bezighouden met immaterieel erfgoed en individuen.