Rijksmonumenten vormen een tastbaar onderdeel van de Nederlandse geschiedenis en cultuur. Om hun cultuurhistorische waarde te behouden, is goed en deskundig onderhoud noodzakelijk. Daarom onderzoekt de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed de komende twee jaar hoe alle 32 professionele organisaties voor monumentenbehoud (POM’s) hun deskundigheid hebben georganiseerd.
Speciale status
POM’s zijn organisaties die verantwoordelijk zijn voor het beheer van minimaal twintig rijksmonumenten. Om in aanmerking te komen voor deze status moeten zij aantonen dat het behoud en de zorg voor erfgoed hun kerntaak is en dat zij werkzaamheden aan rijksmonumenten op professionele wijze uitvoeren. De POM-status biedt voordelen bij het aanvragen van subsidies voor onderhoud. Tot deze organisaties behoren onder meer stadsherstelorganisaties, Natuurmonumenten en diverse provinciale landschaporganisaties met een omvangrijk erfgoedbezit.
Deskundigheid
Van POM’s wordt verwacht dat zij beschikken over deskundigheid die aansluit bij hun specifieke monumentenbestand. Het onderhoud van groene monumenten vraagt bijvoorbeeld om andere kennis en ervaring dan dat van gebouwde of archeologische monumenten. Deskundigheid omvat onder meer cultuurhistorische kennis, zoals inzicht in bouwhistorische technieken of het beheer van historische interieurs, waaronder schilderingen en behang. Wanneer deze expertise niet intern aanwezig is, moeten organisaties in staat zijn externe deskundigen aan te sturen en de kwaliteit van het werk te beoordelen.
Structurele borging van kennis
Om de kwaliteit van onderhoud structureel te waarborgen, moeten POM’s investeren in het onderhouden en verder ontwikkelen van hun deskundigheid. Dit kan door opleidingen en bijscholing van medewerkers, zodat zij op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de monumentensector. Ook leermeesterschappen, waarbij ervaren medewerkers hun kennis overdragen aan minder ervaren collega’s, spelen hierbij een rol. Daarnaast is beleid nodig voor personeelswerving en het opvangen van toekomstige uitstroom.
Aanpak van het onderzoek
Bij het onderzoek kijkt de Inspectie onder meer naar de wijze waarop deskundigheid is vastgelegd in beleidsplannen van de organisaties. Daarnaast voert zij gesprekken met medewerkers over onder andere opleidingsbeleid en personeelswerving en -behoud. Ook bezoekt de Inspectie lopende onderhouds- en restauratieprojecten om inzicht te krijgen in hoe deskundigheid in de praktijk wordt toegepast.
Na afronding van het onderzoek stelt de Inspectie per organisatie een rapport op met de bevindingen. Tot slot verschijnt er een themarapport met een overkoepelende analyse van alle resultaten.