De kunst-, cultuur- en erfgoedsector en de creatieve sector blijven vaak onderbelicht bij nieuw beleid en wetgeving. In het onlangs gepresenteerde hoofdlijnenakkoord van de nieuwe coalitie wordt erfgoed zelfs helemaal niet genoemd en gaan de prijzen voor kunst en cultuur sterk stijgen vanwege de voorgenomen btw-verhoging op cultuur. Het blijft noodzakelijk dat deze sectoren hun stem laten horen bij beleidsontwikkeling en opkomen voor hun gezamenlijke belangen. Een organisatie die daarin een grote rol speelt is Kunsten ’92. Astrid Weij, directeur van Kunsten ’92, vertelt over de organisatie en de uitdagingen die spelen binnen de verschillende disciplines.
Astrid is nu ruim een jaar directeur van Kunsten ’92. Na haar studie aan de Reinwardt Academie had ze verschillende functies binnen en buiten de culturele sector, onder andere bij de Museumvereniging, het Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Interprovinciaal Overleg (IPO), voordat ze werd gevraagd als directeur voor Kunsten ’92. “Het bestuur was op zoek naar iemand die affiniteit had met de sector en belangenbehartiging. De nieuwe ambitie die toen net was gepresenteerd, de visie KUNSTEN2030, sloot goed aan bij mijn eigen ambities om de kunst, cultuur en erfgoedsector te verbinden met andere sectoren,” vertelt Astrid.
Sector overstijgende stem
Kunsten ’92 is, zoals de naam al zegt, opgericht in 1992, naar aanleiding van nieuwe bezuinigingen op de culturele sector. “Een aantal mensen uit alle kunst- en erfgoeddisciplines kwam vervolgens samen om zich te verenigen en gezamenlijk op te komen voor de sector.”
Nu behartigt de organisatie al meer dan 32 jaar de belangen van de Nederlandse kunst, cultuur, erfgoed en creatieve sector. Met ruim 440 leden vertegenwoordigt Kunsten ’92 hele breedte, maar de leden zelf verschillen ook van makers tot culturele instellingen, theaters en musea. “Deze sectoren zijn vaak kwetsbaar als het gaat om bezuinigingen, dus Kunsten ’92 probeert de stem te zijn vanuit al deze hoeken, want we doen er zeker toe. De kunst, cultuur en erfgoedsector is groot in Nederland, maar wordt nog steeds onderbelicht bij vraagstukken over gezondheid en de kwaliteit van de leefomgeving. Wij proberen om dat meer onder de aandacht te brengen bij beleid en nationale en regionale overheden.”
Ook op het gebied van erfgoed zet Kunsten ‘92 zich breed in, onder andere bij de herinrichting van Nederland. “We moeten het erfgoed dat we hebben koesteren en kunnen dat ook goed inzetten bij zoals bij en voor waterberging en de woningopgave.”
De rol van erfgoed
Een belangrijk aandachtspunt is de rol die erfgoed en de andere sectoren kunnen spelen bij maatschappelijke opgaven en transities. “Op het terrein van duurzaamheid gebeurt al best veel vanuit het culturele, maar dat gaat niet heel erg gecoördineerd. We gunnen de deelsectoren een plek waar verschillende initiatieven rondom duurzaamheid gebundeld kunnen worden. Daarnaast willen we ervoor zorgen dat kunstenaars en creatieve makers mee worden genomen in deze meerjarige trajecten van verduurzaming, om een nieuw of ander perspectief te bieden bij deze vraagstukken.”
Binnen Kunsten ‘92 is er een Erfgoedplatform, waar organisaties als de Federatie Instandhouding Monumenten en Bond Heemschut lid van zijn. Voor de belangenbehartiging vanuit de erfgoedsector wordt de inbreng vanuit dit platform en de betrokken organisaties gebruikt. Het Erfgoedplatform reikt ook jaarlijks de BNG Bank Erfgoedprijs uit, waarmee gemeenten worden gestimuleerd om zo goed mogelijk om te gaan met hun cultureel erfgoed. “Zo zetten we het erfgoed nog weer extra in de schijnwerpers!”
Beleid en bezuinigingen
Met de komst van het hoofdlijnenakkoord breekt er een spannende periode aan voor de kunst, cultuur, erfgoed- en creatieve sector. “Er zijn de afgelopen tijd vanwege inflatie en energieprijzen enorme kostenstijgingen geweest, terwijl budgetten en overheidsinvesteringen waarschijnlijk niet mee zullen groeien. Dat gaat op een gegeven moment knellen. Daar hebben we al veel aandacht voor gevraagd.” Daarnaast heeft de Raad voor Cultuur onlangs een advies gepresenteerd over het cultuurbestel vanaf 2029. “Het advies bestaat nu nog uit een aantal voorstellen (prototypes), maar er is ruimte om deze aan te passen en bij te sturen. Kunsten ‘92 wil graag een bijdrage leveren aan hoe we als sector vinden dat dit advies eruit moet komen te zien.”
Astrid heeft als nieuwe directeur van Kunsten ‘92 nog veel plannen voor de organisatie, waarbij verbinden en verbreden belangrijke speerpunten zijn. “Ik kan op elk domein wel een link verzinnen met kunst, cultuur en erfgoed, dus ik zou graag aan de slag willen gaan om die verbinding verder uit te werken.” Daarnaast heeft Astrid als doel om de kunst, cultuur en erfgoedsector nog meer vanzelfsprekend te maken: “Deze sectoren doen ertoe en we moeten gezamenlijk het zelfbewustzijn vergroten.”