De lijst van beschermde gemeentelijke monumenten in Leiden blijft gestaag groeien. In juni zijn er opnieuw vijf gebouwen aan toegevoegd. Deze aanwinsten zijn niet allemaal direct voor de hand liggend. Zo werd ontdekt dat achter de lichtgevende letters van restaurant Asian Palace een monumentale gevel schuilgaat. Ook een bescheiden ogend studentenhuis aan de Haarlemmertrekvaart krijgt een speciale status vanwege de bijzondere ligging.
Enkele jaren geleden liet Shao Ming Hu (63), de eigenaar en masterchef van restaurant Asian Palace, de gemeente Leiden weten dat hij geen behoefte heeft aan een monumentale status voor zijn pand. “De gemeente drong aan op zo’n status, maar ons antwoord was altijd: liever niet” laat zoon Jong Long weten. “Een monumentale status zorgt er vaak voor dat je beperkt wordt in wat je allemaal met je eigen gebouw mag doen.” De familie Hu was dan ook nogal verrast toen ze onlangs een brief ontvingen waarin stond dat hun pand aan de Steenstraat 55 vanaf nu een beschermde gemeentelijke monumentenstatus heeft. Erfgoed Leiden verklaarde dat het gebouw, dat in 1915 werd opgeleverd, voldoende cultuurhistorische waarde heeft om als een monument te worden erkend.
Erkenning van het pand van Asian Palace als monument
Het recentelijk toegekende monumentenstatuut voor het pand aan de Steenstraat 55 heeft veel te maken met het ontwerp van de architect H.J. Jesse (1860-1943), die destijds een opvallende winkelpui creëerde. In 1916 sleepte Jesse de tweede prijs in de ‘Tweeden Gevelwedstrijd’ van Leiden binnen met zijn moderne winkelpui, een ontwerp dat de eigenaar van het pand, de Leidse Auto Taxi Onderneming, voor ogen had.
Opmerkelijk is dat, vanwege de slechte kwaliteit van de ingediende ontwerpen, er destijds geen eerste prijs werd toegekend. Hoewel de prijswinnende natuurstenen winkelpui een uniek en opvallend onderdeel is waaraan het pand zijn monumentenstatus te danken heeft, is deze tegenwoordig verborgen onder de witte gevel met grote rode letters van restaurant Asian Palace. De monumentale waarde van het pand wordt dus mede bepaald door het historische ontwerp van H.J. Jesse, een architect die voor Leiden van grote betekenis is geweest.
Naast de prijswinnende winkelpui, spelen ook de ‘bijzondere ijzeren samengestelde vollewand-kniespanten’ een cruciale rol bij het toekennen van de monumentenstatus aan het pand aan de Steenstraat 55. Hoewel deze kniespanten vrijwel volledig aan het zicht onttrokken zijn, hebben ze een belangrijke historische waarde volgens Erfgoed Leiden. Slechts in de houten vertrekken boven de keuken, waar oude spullen zijn opgeslagen, is nog een glimp op te vangen van een van deze kniespanten. Deze boogconstructies stammen uit een vroegere tijd, toen het pand dienst deed als stallencomplex met ruimte voor zo’n 50 paarden. Opmerkelijk genoeg heeft architect H.J. Jesse deze kniespanten intact gelaten en ze geïntegreerd in zijn bouwtekening.
De geschiedenis van Steenstraat 55 gaat terug tot 1612, toen de ‘vierde stadsvergroting’ van Leiden plaatsvond. Door de eeuwen heen heeft dit adres een diverse reeks functies gehad, waaronder die van herberg, stalhouderij, hotel, taxibedrijf, café-restaurant, lunchroom en sinds 1988 tot op heden het restaurant Asian Palace van de familie Hu. Ook de appartementen op de bovenverdiepingen maken deel uit van hun eigendom. Het pand heeft daarmee een rijke en gevarieerde geschiedenis, wat bijdraagt aan de bijzondere betekenis ervan als monument in Leiden.
Na de erkenning van de Chinees-Indische restaurantcultuur als Nederlands immaterieel erfgoed twee jaar geleden, heeft nu ook het pand van Asian Palace een bijzondere status verworven. Vader en zoon Hu zijn verheugd over deze officiële erkenningen, maar hopen tegelijkertijd dat deze niet leiden tot strengere regels voor verbouwingen en aanpassingen aan het restaurant. Desondanks erkennen ze dat de monumentale status de waarde van hun pand verhoogt, wat een leuke bijkomstigheid is.
Los van alle erfgoed aspecten zijn de Hu’s vooral trots op hun prachtige, prijswinnende restaurant, dat ze dankzij hun harde werk al zoveel jaren succesvol draaiende houden. Vader Shao Ming, die al 46 jaar in Leiden woont, hoopt dat een van zijn drie kinderen het bedrijf in de toekomst zal overnemen, zodat de familie-onderneming voortgezet kan worden. “Het is een stukje in Leiden dat van jou is, en dat wil je doorgeven.”
Erkenning weinig opvallende pand Ypenburgbocht
Aan de Ypenburgbocht staat naast de opvallende villa in neorenaissancestijl nu nog een ander monumentaal pand – Ypenburgbocht 1. Deze ontdekking was verrassend, aangezien het een weinig opvallend, eenvoudig gebouw is zonder veel details. Vanaf de Willem de Zwijgerbrug is een stuk van het huis te zien, maar verder staat het redelijk verscholen. Alleen de rode gevel van de villa valt op in het straatbeeld, terwijl de rest van het huis een modernere uitstraling heeft, met weinig ramen en donkere bakstenen.
De bewoners zijn enigszins verrast door de nieuwe status van hun woning als monument. “Eigenlijk dachten we dat het allang een monument was, het is zo oud. Tegelijkertijd is het ook heel eenvoudig”, aldus Noa Scholte, bewoner. Huisgenoot Astrid kreeg het te horen via Instagram. “Ik kreeg een berichtje van iemand: hé woon jij daar niet?”
Sinds enkele jaren fungeert de villa aan het begin van de Willem de Zwijgerlaan bij de Schipholweg als studentenwoning. Momenteel huisvest het tien leden van studentenvereniging SSR. In 2021 moesten de vorige bewoners het pand verlaten vanwege een overschrijding van het maximum aantal studenten in de straat.
In 1912 werd Ypenburgbocht 1 ontworpen door architect Leo van der Laan. Het pand maakt deel uit van de historische bebouwing aan de Haarlemmertrekvaart, een belangrijke waterweg rondom de stad in de achttiende en negentiende eeuw. De monumentale status van het pand is grotendeels te danken aan deze historische context. Het oorspronkelijke doel van het gebouw was als woonhuis, gebouwd naast de speelgoedfabriek en houtloods van eigenaar A. Troostwijk.