Bij rioolwerkzaamheden aan de Papengracht in Leiden zijn bijzondere archeologische vondsten gedaan die nieuw licht werpen op de middeleeuwse geschiedenis van de stad. Tijdens de vervanging van het riool tussen de Langebrug en de Breestraat stuitten archeologen van IDDS, in samenwerking met aannemersbedrijf Schouls, op een schat aan historische resten. Van beerputten en oude kelders tot kloostermoppen, houten vlechtwerk en zelfs een verdwenen steeg. De opgravingen brengen het middeleeuwse Leiden onverwacht dichtbij.
Hoewel de Papengracht pas eind 17de eeuw als straat werd aangelegd, was het gebied al sinds de 11de of 12de eeuw bewoond. De oudste bebouwing stond op de hoek van de Papengracht en de Langebrug. Archeologen vonden daar onder meer een zware muur van kloostermoppen. Dat zijn grote bakstenen van zo’n dertig cm lang. Ze zijn waarschijnlijk onderdeel van het Lombardenhuis, een voormalig grafelijke leenbank uit de 13de eeuw. Historische bronnen vertellen ons dat er op dat moment sprake was van een smalle steeg die van de Langebrug naar de Breestraat liep: de Creupelsteeg. Het Lombardenhuis verhuisde later naar wat we nu de Schoolsteeg noemen.
Lang verdwenen stadsbeeld
Samen met de resten van kloostergebouwen en een houten funderingsplank onder de middeleeuwse muur – waarvan de ouderdom via C14-analyse zal worden vastgesteld – geven deze sporen inzicht in een lang verdwenen stadsbeeld. Diep onder het huidige straatniveau troffen archeologen ook houten vlechtwerk aan, mogelijk onderdeel van een middeleeuwse constructie of ondergrondversteviging.
Eeuwenoud riool en een blik op de toekomst
De opgraving biedt niet alleen een blik op de middeleeuwen, maar vertelt ook het verhaal van eeuwenlang hergebruik van de ruimte. Na de opheffing van het klooster in 1572 kreeg het complex onder meer functies als universiteitsgebouw en logement voor de prins van Oranje, bekend als de Prinsenhof. Ook het riool dat nu vervangen wordt, kent een lange geschiedenis en is door de eeuwen heen meerdere keren gerepareerd. Het gemetselde riool was nog steeds in gebruik, maar is inmiddels te instabiel geworden. Dit biedt archeologen nu de unieke kans om ook de ouderdom en opbouw van het oude riool te onderzoeken.
Vondsten te zien tijdens de Nationale Archeologiedagen
Geïnteresseerden kunnen op zaterdag 14 juni – tijdens de Nationale Archeologiedagen – de vondsten van dichtbij bewonderen in de Tempelzaal van het Rijksmuseum van Oudheden. Experts van Erfgoed Leiden en Omstreken geven daar flitslezingen over de ontdekkingen aan de Papengracht. De archeologen van IDDS geven uitleg bij de middeleeuwse vondsten. De activiteiten zijn onderdeel van een uitgebreider weekendprogramma bij het Rijksmuseum van Oudheden. Voor meer informatie kijk je op www.erfgoedleiden.nl.