Dit jaar krijgen de kerken in Eenrum, Saaxumhuizen, Westernieland en Den Andel hun oorspronkelijke middeleeuwse namen terug. Dit markeert een ommekeer na ruim vierhonderd jaar: in 1594, na de Reductie van Groningen, werd de provincie protestants en verloren de van oorsprong katholieke kerken hun namen.
Volgens Dirk Molenaar van de protestantse gemeente Winsum-Halfambt gaat het om een bescheiden ceremonie. De kerk in Eenrum wordt op 20 januari officieel hernoemd naar zijn oude naam uit de middeleeuwen, maar werd sinds 1975 abusievelijk Laurentiuskerk genoemd, omdat deze naam in een dat jaar uitgekomen boekje stond. In oorsprong had de kerk echter de naam van twee heiligen: Fabianus en Sebastianus. Deze namen staan op de kerkklok uit 1390. Maar er moest bewijs zijn dat ook de kerk aan deze heiligen was gewijd. In Heiligen en heren (2013) bewijst O.D.J. Roemeling aan de hand van pastoorszegels dat Fabianus en Sebastianus ook de patroonheiligen van de Eenrumer kerk waren.
Van katholiek naar protestants
Het christendom bereikte Groningen in de achtste eeuw dankzij missionarissen als Willibrord, Bonifatius en Liudger. Aanvankelijk werden houten kerken gebouwd, die later, tussen 1100 en 1400, vervangen werden door tuf- of bakstenen gebouwen. Het was destijds gebruikelijk om kerken te vernoemen naar katholieke heiligen. Zo draagt de Martinikerk in Groningen de naam van Sint Maarten.
In 1594, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, werd Groningen protestants. Dit betekende dat katholieke kerken werden ontdaan van kruisen en heiligenbeelden, hun interieurs wit werden geschilderd, en ze verder naamloos bleven op een enkele na.
Herstel van oude namen
Molenaar geeft aan dat het mooi zou zijn als kerken weer hun originele namen zouden dragen, net als de Martinikerk. Na de oorlog hebben al meerdere kerken hun oude naam teruggekregen, daar worden nu in 2025 nog vier aan toegevoegd. Dit zal steeds worden gedaan op de naamdag van de bijbehorende heiligen.
Het project start op 20 januari, wanneer de kerk in Eenrum wordt omgedoopt tot de Fabianus- en Sebastianuskerk en op deze avond het naambord bij de ingang wordt onthuld. Vervolgens wordt op 25 juli de kerk in Saaxumhuizen hernoemd tot Jacobuskerk, op 15 augustus krijgt de kerk in Westernieland de naam Mariakerk terug, en op 6 december wordt de kerk in Den Andel opnieuw Nicolaaskerk genoemd. Alle vier de kerken van de voormalige kerkelijke gemeente Halfambt zijn eigendom van de Stichting Groninger Kerken.
Een dag vol historie
Naast de naamdag van Fabianus en Sebastianus, is 20 januari ook een zogenaamde “merkeldag”. Volgens volksgeloof voorspellen merkeldagen het weer van de komende tijd. De spreuk voor deze dag luidt: “Vriezen op Sint-Sebastiaan, is op Lichtmis gedaan”, wat betekent dat een vorstperiode snel voorbij is, want Maria-Lichtmis valt al op 2 februari.
Molenaar voegt toe dat er in de kerk van Eenrum nog sporen te zien zijn van de oorspronkelijke katholieke wijding. Het gaat om onder meer twee geschilderde omcirkelde wijdingskruisjes op de noorder binnenmuur. Destijds waren er twaalf die bij de wijding door de bisschop met gewijde zalf werden aangestreken. Vanaf 20 januari heet de kerk dus weer officieel de Fabianus- en Sebastianuskerk.