Op 30 augustus starten de werkzaamheden om de orgelkas van het zogeheten Peter Gerritsz-orgel in de Koorkerk in Middelburg te verplaatsen naar het CollectieCentrum (CC NL) in Amersfoort. In het CC NL gaat de kas in quarantaine en krijgt het een conditiecheck. Daarna wordt onderzocht hoe de orgelkas en het binnenwerk weer verenigd kunnen worden.
Oudste orgel van Nederland
Het Peter Gerritsz-orgel is het oudste bewaard gebleven orgel van Nederland en werd tussen 1478 en 1481 gebouwd voor de Nicolaïkerk in Utrecht. Het is uniek omdat niet alleen de rijk versierde orgelkas, maar ook een groot deel van het oorspronkelijke binnenwerk bewaard is gebleven. Het gotische orgel werd in late 15de eeuw (tussen 1478 en 1481) door orgelbouwer Peter Gerritsz gebouwd voor de Nicolaïkerk in Utrecht. In de zestiende eeuw werd het instrument uitgebreid met een rugwerk in renaissancestijl.
Toen het instrument in Utrecht voor de eredienst niet meer bruikbaar bleek, is het in 1885 aangekocht door de Staat der Nederlanden. Zo kwam het orgel in de rijkscollectie van het Nederlandsche Museum voor Geschiedenis en Kunst, nu het Rijksmuseum. Na verschillende verhuizingen in de twintigste eeuw raakten de orgelkas en het binnenwerk van elkaar gescheiden. Sinds 1952 hangt de historische orgelkas in de Koorkerk in Middelburg, terwijl het binnenwerk elders wordt bewaard.
Orgelkas en binnenwerk weer bij elkaar
De kas (ombouw) van het Peter Gerritsz-orgel werd in 1952 geplaatst in de Koorkerk van Middelburg. Het binnenwerk van het Peter Gerritsz-orgel werd niet gerestaureerd en herplaatst, maar bleef bij het Rijksmuseum in opslag en bevindt zich momenteel in het CC NL. Met de overbrenging van de orgelkas naar het CC NL komen de oorspronkelijke onderdelen van het oude instrument weer bij elkaar in de rijkscollectie, waar ze kunnen worden onderzocht en geconserveerd. De verwachting is dat orgelkas en binnenwerk kunnen worden geplaatst op een orgelbalkon in de Utrechtse Nicolaïkerk, de kerk waar het orgel oorspronkelijk voor werd gemaakt.
Kas van Harenkarspel-orgel naar Middelburg
Ter vervanging van de kas van het Peter Gerritsz-orgel krijgt de Middelburgse Koorkerk een andere orgelkas van grote historische waarde. Het is afkomstig van het zogenaamde Harenkarspelorgel, genoemd naar de plaats waar het orgel omstreeks 1750 in de kerk heeft gehangen. De kleurrijk beschilderde orgelkas, eveneens deel van de rijkscollectie, voert terug naar midden 16de eeuw. Datering, stijl en kleur passen goed bij het interieur van de Koorkerk.
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed