In de reeks Monumentale Verhalen uit ARTIS vertelt Wessel Broekhuis, historicus en medewerker Erfgoed bij ARTIS, over de historie en het erfgoed van de oudste dierentuin van Nederland. Met in aflevering 6 aandacht voor een gebouwtje met een opvallend puntdak: het Minangkabausehuisje.
Elk gebouw of dierverblijf in het 186-jaar oude ARTIS-Park is een afspiegeling van de toenmalige tijdsgeest, wereldbeeld en visies op natuur. Een rijksmonument dat dit bijzonder duidelijk maakt, is het Minangkabausehuisje dat middenin de tuin staat.
In de negentiende eeuw werden dierentuindieren vaak gehuisvest in exotische bouwwerken die refereerden aan de bouwstijl in hun land van herkomst. Zo plaatste men bijvoorbeeld giraffes in Egyptische tempels (ZOO Antwerpen, 1865) en olifanten in pagodes (Zoo Berlin, 1875). Échte geografische aansluiting was er zelden, giraffes komen bijvoorbeeld niet in Egypte voor, maar dat deerde niet: de stedelijke mens werd een geromantiseerd kijkje op verafgelegen werelden geboden. In ARTIS is het voorbeeld van deze tendens het Minangkabausehuisje uit 1915, een gebouw bedoeld voor hoefdiersoorten uit het toenmalige Nederlands-Indië .
Het Minangkabausehuisje verrees nadat de stallen voor de muntjak en de anoa, die op dezelfde locatie stonden, tijdens een storm in december 1914 zwaar beschadigd raakten. Het is niet bekend wie de architect van het Minangkabausehuisje was; mogelijk was dit A.F.J. Portielje (1886-1965), die destijds de levende have van ARTIS beheerde, maar dit is speculatie.
Ondanks dat het een haastklus was, werd er wel iets markants van gemaakt: het bouwsel was geïnspireerd op de woningen van het volk der Minangkabauers, die de hooglanden van Sumatra bewonen. In Minangkabauer-gemeenschappen vindt overerving plaats via de lijn van de moeder, wat terug te zien is in hun bouwstijl. Elke punt van het karakteristieke dak symboliseert een gehuwde dochter. Na elk getrouwd familielid, wordt er een nieuwe punt aangebouwd.
Deze bouwstijl is op meer herkenbare plekken in Nederland terug te vinden – bijvoorbeeld in het entreegebouw van de Efteling en het zogenaamde NACO-huisje nabij het Centraal Station van Amsterdam.
Het Minangkabausehuisje werd ontworpen voor Zuidoost-Aziatische hoefdieren. Bij de opening in 1915 werden hier het zwijnshert, anoa, muntjak en Indische antilope gehuisvest. Tegenwoordig verblijft er nog steeds een diersoort uit Indonesië: de zwarte kuifmakaak, een ernstig bedreigde apensoort van Sulawesi.
