Afgelopen januari kondigde de Europese Commissie het begin aan van de eerste fase van het New European Bauhaus-initiatief (NEB). Het doel van het initiatief is om, net zoals het Bauhaus van Gropius uit de jaren 20, technologie en wetenschap te combineren met kunst en erfgoed. Zo wil het NEB dat erfgoedorganisaties een grote invloed kunnen uitoefenen op het duurzaamheidsbeleid van Europa.
De NEB-beweging zou de rol van cultuur en erfgoed in het dagelijks leven van Europese burgers kunnen versterken, pleit Europa Nostra. Maar wat zijn precies de doelstellingen van de NEB? En hoe en waarom moet cultureel erfgoed betrokken worden?
De Green Deal
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, noemt in een artikel in oktober 2020 de urgentie om nog eens goed na te denken over de toekomst van Europa. De NEB-beweging zal ruimte bieden aan architecten, kunstenaars, studenten, wetenschappers, ingenieurs en ontwerpers om samen te komen en te werken aan de Europese Green Deal .
Voorlopig is de NEB-beweging op zoek naar reeds bestaande duurzame, inclusieve en levenskwaliteit verrijkende projecten die gekoppeld kunnen worden. Ze verschijnen op de website van de NEB en de beste voorbeelden krijgen in september 2021 een prijs. Hierna zal de NEB een oproep doen voor nieuwe projecten. De derde fase, gepland voor januari 2023, zal zich richten op het delen van opgedane kennis uit de pilots met een breed Europees publiek.
De rol van cultureel erfgoed
De boodschap van de NEB klinkt hoopgevend voor erfgoedorganisaties. Het klimaatprobleem wordt niet alleen opgelost door naar duurzame technologieën te kijken, maar erfgoed speelt ook een rol. Von der Leyen benadrukt in haar artikel dat innovaties om klimaatverandering tegen te gaan ‘altijd gecombineerd moeten worden met cultuur en kunst’. Dit zou nieuwe inzichten kunnen geven over het dagelijks leven van de Europeanen.
Lilian Grootswagers, voorzitter van de adviesraad van Future for Religious Heritage, verwelkomt het initiatief met open armen. “Het is duidelijk dat de NEB de culturele sector wil betrekken bij het vormgeven van de toekomst van Europa”, zegt ze. “Nu is het onze taak als culturele professionals om onze kans te grijpen en ervoor te zorgen dat we betrokken raken bij deze beweging.”
Culture Action Europe meldde onlangs dat sommige critici tegen de term “Bauhaus” waren. De naam zou bijvoorbeeld te eurocentrisch zijn. “De NEB is niet wat Bauhaus was, maar wat wij als Europeanen er samen van maken”, aldus Grootswagers. “Deze beweging biedt hopelijk een startpunt. Maar de culturele sector moet ervoor zorgen dat ze actief bijdraagt. De NEB is niet wat Bauhaus was, maar wat wij Europeanen er samen van maken”
Fondsen
Tot nu toe heeft het NEB-initiatief alleen gezocht op al bestaande projecten. Een financiering voor nieuwe projecten is nog niet rond, meldde ScienceBusiness in januari. Bij de bespreking van de kwestie verklaarden leden van het Europees Parlement (MEP’s) dat het geld van de ondersteunde projecten niet afkomstig zou zijn van culturele en educatieve programma’s als Creative Europe en Erasmus +.
Verschillende EP-leden stelden voor om het Europese herstelpakket van 750 miljard euro en de structuurfondsen in te zetten als mogelijke financieringsbronnen voor de NEB. De beslissing moet nog genomen worden, maar het is duidelijk dat de NEB-beweging een enorme kans biedt voor erfgoedorganisaties om betrokken te raken bij de toekomst van Europa. Nu is het tijd voor de erfgoedsector om een stapje verder te gaan en zijn rol te gaan organiseren.
Bronnen: Lilian Grootswagers, Culture Action Europe, Europa Nostra, European Commission, New European Bauhaus en ScienceBusiness