Bij de restauratie of verduurzaming van monumenten denken we vaak aan het vervangen van isolatiematerialen, een nieuwe verflaag of het versterken van de eeuwenoude structuur van een monument. Maar ook glas moet soms vervangen worden, en daar kleven strenge regels aan. Want niet elk type glas kan zomaar in een monument worden geplaatst. Monuglas® ontwikkelde als een van de eersten een isolerend glas speciaal voor monumentale panden. Bart Vroegh, adviseur bij Monuglas, vertelt over het monumentale glas en de werkwijze van de organisatie.
Monuglas is een onderdeel van Stolker Glas, een bedrijf dat al sinds de jaren ‘80 dubbelglas produceert. “Dubbelglas was in die tijd een opkomende markt, het had een lange levertijd. Stolker is toen pionier geweest op het gebied van dubbelglas produceren en gaandeweg zijn er een aantal productgroepen bij gekomen, waaronder dus Monuglas,” aldus Bart.
Monuglas is voortgekomen uit onderzoek naar het gebruik van dunnere afstandhouders de dunne strip tussen de twee glasplaten die de thermische spouw vormt) in combinatie met getrokken glas. “We kwamen toen uit op dubbelglas van tien millimeter, wat uitzonderlijk dun is vergeleken met normaal dubbelglas. Gaandeweg ontdekten we dat er binnen de restauratiesector veel vraag voor was en hebben we het product verder doorontwikkeld. Zo is Monuglas sinds de start van de productie in 2000 gegroeid naar de huidige productgroep.”
Glas door de eeuwen heen
Monuglas kan worden gezien als een veel dunnere variant van normaal dubbelglas, maar met dezelfde samenstelling: een buitenruit, een binnenruit en daartussenin een afstandhouder. Voor monumentale panden biedt het een goede oplossing. De meeste sponningen zijn daar namelijk smaller, doordat er vroeger alleen enkel glas werd gebruikt. “Er was simpelweg geen dubbelglas beschikbaar vroeger, waardoor regulier HR++ glas niet in de oude sponningen past.”
De samenstelling van Monuglas past wel in deze sponningen, maar dat is niet het enige voordeel. Voor elke tijdsperiode is een passende glasreplicatie ontwikkeld, die aansluit bij de stijl uit die tijd. “De buitenruit kan verschillende uitstralingen hebben. Een monument uit het begin van de 20e eeuw bijvoorbeeld, heeft een heel ander uiterlijk dan glas uit de jaren ‘40. Glas uit begin 20e eeuw had een veel golvender oppervlak. Door de jaren heen zie je dat men het productieproces steeds beter onder de knie kreeg, waardoor het glas vlakker werd.”
Daarnaast was het glas lange tijd maar in kleine oppervlakten beschikbaar. Dat is ook te zien aan de raamkozijnen van monumenten, legt Bart uit. “Doordat glas in kleine afmetingen werd geproduceerd, waren de raamkozijnen ook klein. Later werd het mogelijk om glas groter te maken, en de kozijnen groeiden daarin mee. Bij elk monument kun je aan het type glas of raam zien uit welke periode deze afkomstig is.”
Kennis en advies
Naast producent van monumentaal glas, is Monuglas ook kennispartner. “Wij merkten dat er in de markt niet alleen vraag was vanuit monumenteigenaren, maar ook vanuit de gemeentes en architecten over wat er precies mogelijk was op het gebied van glas. Monuglas is toen heel bewust de markt op gegaan om deze partijen goed te informeren.”
Veel monumenteigenaren, gemeenten en aannemers vragen advies bij Monuglas. “Het is eigenlijk een interactie, we gaan bij deze partijen langs of zij komen naar ons toe om hun plannen voor te leggen.”
Zo werd Bart benaderd door een bekende architect uit België, die plannen had om een iconisch monumentaal gebouw in Gent te verduurzamen. “Ook op glasgebied wilde hij weten wat de mogelijkheden waren, dus ben ik daar langsgegaan om de situatie ter plekke te bekijken.” Op basis van dat bezoek en de inventarisatie wordt er een plan opgesteld voor een passend glasadvies, wat vervolgens samen met de architect, de aannemer en opdrachtgever wordt uitgewerkt. “Dat ga je dan steeds verder finetunen aan de hand van wat er praktisch mogelijk is en wat de wensen zijn voor de functie van het gebouw.”
Flexibel monumentaal glas
Monuglas krijgt dagelijks veel vragen uit verschillende hoeken van de monumentensector. De grootste uitdaging is volgens Bart dan ook om al deze vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. “Er gebeurt zo veel op het gebied van glas, dat mensen door de bomen het bos niet meer zien.” Daarnaast is het belangrijk dat Monuglas flexibel blijft in de restauratiemarkt, en meebeweegt met de veranderende vraagstukken rondom verduurzaming en restauratie. “Als je het bijvoorbeeld hebt over isoleren, werd daar in het verleden vooral naar gekeken tijdens de winter. Nu zie je dat, onder andere door klimaatverandering, isoleren in de zomer steeds belangrijker wordt. Daarbij speelt glas ook een rol en moeten we onze diensten en producten blijvend daarop laten aansluiten.”
Niet alleen in Nederland is er veel vraag naar het verduurzamen van monumenten. Ook in landen als België spelen dit soort vraagstukken, en daar kan Monuglas aan bijdragen. “Op internationaal vlak gaan we steeds meer groeien,” aldus Bart. Maar in Nederland wordt er nog druk gewerkt om zo veel mogelijk monumenteigenaren en andere partijen te helpen met hun vraagstukken rondom glas, restauratie en verduurzaming. “Glas lijkt soms een ondergeschoven kindje bij monumenten, dat zich alleen toedoet als isolatiemateriaal. Maar het kan veel meer dan alleen isoleren, dus we proberen onze doelgroep breder naar glas te laten kijken.”