De Vereniging Nederlands Cultuurlandschap (VNC) heeft op 30 oktober 2026 nieuwe Icoonlandschappen bekendgemaakt: De Maasheggen (uitgeroepen tot twee afzonderlijke Icoonlandschappen (Maasheggen-Noord en Maasheggen-Zuid) en in de gemeente Land van Cuijk, Het Groene Woud. Een Icoonlandschap kenmerkt zich verder door een aantal aspecten. Het gebied kent een rijke cultuurhistorie (die bijvoorbeeld kan bestaan uit architectuur, streekeigen bouw en streekeigen tradities), het gebied is uitzonderlijk gaaf, het gebied is uitzonderlijk rijk aan biodiversiteit, het gebied is minstens 200 hectare groot en het gebied kent zo min mogelijk dissonanten.
De Maasheggen
De Maasheggen hebben al een internationale erkenning als UNESCO Man and Biosphere-gebied. De nieuwe titels onderstrepen nog eens hoe waardevol en bijzonder het gebied is. De Maasheggen vormen een uniek landschap met een eeuwenoud netwerk van heggen, weilanden en akkers. Het gebied heeft een rijke geschiedenis en is van grote waarde voor planten en dieren. Het is het oudste cultuurlandschap van Nederland. Nergens anders in Europa komen natuur, landschap, landbouw en cultuur zo zichtbaar en al zo lang samen.
Twee Icoonlandschappen door de A77
De Maasheggen vormen officieel één gebied, maar zijn verdeeld in twee Icoonlandschappen: Maasheggen-Noord en Maasheggen-Zuid. Dat komt doordat de snelweg A77 dwars door het gebied loopt. Een Icoonlandschap moet namelijk één aaneengesloten gebied zijn. Daarom heeft zowel het deel boven de A77 als het deel onder de snelweg een eigen titel gekregen.
Het Groene Woud
In Het Groene Woud zijn De Brand, De Mortelen en Het Land van Herlaar in eigendom en beheer van Brabants Landschap. Daarnaast leidt Brabants Landschap projecten om karakteristieke meidoornstruiken, heggen en bomen in de Maasheggen te herstellen en nieuwe laanstructuren aan te leggen.
Rijk aan soorten
“We zijn heel dankbaar en trots dat we deze erkenning krijgen”, vertelt Jochem Sloothaak, districtsbeheerder bij Brabants Landschap. “Het Groene Woud is landschappelijk en qua soorten ontzettend rijk. Sleutelbloem, wespendief en vermiljoenkever zijn een paar iconen van deze cultuurlandschappen”.
Sloothaak draagt het predicaat ‘icoonlandschap’ ook graag op aan alle mensen en organisaties die wonen, werken en vrijwilligerswerk doen in deze gebieden. “Dit erfgoed is al generaties lang behouden gebleven. Wij zijn slechts verantwoordelijk voor een deel van die geschiedenis. Eigendom is de basis om deze landschappen te beschermen. Aankopen en herstellen is iets waar Brabants Landschap zich al decennia sterk voor maakt”.
Wat is een Icoonlandschap?
Een Icoonlandschap is een gebied dat toont hoe mooi, rijk en inspirerend Nederland kan zijn. Een gebied waar de geschiedenis nog zichtbaar is en waar flora en fauna bewaard zijn gebleven ondanks de naoorlogse kaalslag van het Nederlandse landschap. Een gebied dat in alle jaren sinds zijn ontstaan intact is gebleven en zijn cultuurlandschappelijke en -historische waarden heeft behouden.
Nederland kent geen nationaal beleid (meer) ten aanzien van Nationale Landschappen. De in 2004 door het toenmalig Ministerie van VROM als zodanig aangewezen gebieden maken sinds 2011 geen deel meer uit van het nationale regeringsbeleid. Hoewel veel provincies de Nationale Landschappen hebben overgenomen, is er veelal geen budget om deze te onderhouden. Daarmee is een einde gekomen aan de nationaal gedragen status van deze landschappen. Als antwoord op deze ontwikkeling is de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap gestart met de campagne ‘Icoonlandschappen’. Een initiatief bedoeld om gebieden met een onomstreden iconische waarde voor het Nederlands cultuurlandschap te belonen met de waardering die zij verdienen.
De Vereniging Nederlands Culuurlandschap werkt bij de toekenning van de Icoonlandschappen samen met lokale partijen die ieder op hun eigen manier en in hun eigen discipline bijdragen aan wat het gebied uniek maakt. Daarom is de erkenning Icoonlandschap dus ook echt een prijs van en voor de mensen die het gebied icoonwaardig maken.