Een nieuw arbeidsmarktonderzoek schetst een zorgelijke situatie voor het Nederlandse monumentenbestand. Door een groeiend tekort aan vakmensen dreigen restauratieprojecten steeds vaker vertraging op te lopen, duurder te worden of in kwaliteit achteruit te gaan. Het rapport Samen, anders kan het niet, opgesteld door bureau IVEM in opdracht van de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM), spreekt zelfs van een “verborgen restauratiecrisis”.
Structureel tekort in alle lagen van de sector
Uit het onderzoek blijkt dat de restauratiesector jaarlijks honderden gespecialiseerde vakmensen tekortkomt. Het gaat daarbij om nieuwe instroom, maar ook om ervaren krachten op alle niveaus: van restauratiemedewerkers en ambachtslieden tot uitvoerders, adviseurs en projectleiders. De tekorten zijn niet tijdelijk, maar structureel.
Volgens het rapport heeft dit inmiddels directe gevolgen: langere wachttijden, oplopende projectkosten en druk op de restauratiekwaliteit. Ook de wettelijke bescherming van monumenten komt daarmee onder spanning te staan.
Christian Braak, directeur van ERM, onderstreept de urgentie:
“Het personeelstekort in de restauratiesector heeft inmiddels duidelijke gevolgen: oplopende wachttijden, stijgende kosten en afnemende restauratiekwaliteit. Onze monumenten hebben een wettelijke bescherming, maar het vakmanschap om ze te onderhouden verdient ook zorg. Bijsturen is daarom essentieel: zonder goed personeel geen kwaliteit, vakmanschap, verduurzaming of herbestemming.”
Oplossingen: meer samenwerking en een sterk opleidingsstelsel
Het rapport doet concrete aanbevelingen om de personeelstekorten aan te pakken. Kern daarvan is dat de versnipperde restauratiesector nauwer moet samenwerken. Alleen door gezamenlijke inzet kunnen opleidingen worden versterkt, nieuwe vakmensen worden geworven en bestaande expertise worden behouden.
Een samenhangend, herkenbaar en beter zichtbaar opleidingsstelsel is daarbij een belangrijke voorwaarde. Ook moet er meer aandacht komen voor de instroom van jonge professionals en vaklieden.
Startschot voor sectorbrede aanpak
Op 1 december vond bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in Amersfoort de officiële aftrap plaats voor een brede, sectoroverstijgende aanpak. Tijdens deze bijeenkomst stond de noodzaak centraal om gezamenlijk op te trekken in het versterken van restauratievakmanschap. Een verslag van deze bijeenkomst wordt later gepubliceerd.