Erfgoedvereniging Bond Heemschut en de Vereniging Oud Utrecht vragen minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om de Fundatie van Renswoude en haar inventaris aan te wijzen als ensemble in het kader van de Erfgoedwet. De gemeente Utrecht ondersteunt dit verzoek.
Huisvesting voor ‘schrandere wezen’
De rijksmonumentale Fundatie van Renswoude en de bijbehorende geregistreerde collectie werd in december 2024 met pijn in het hart te koop gezet. Sinds de oprichting in 1762 is het pand onafgebroken in eigen beheer en gebruik geweest van het College van Regenten van de Fundatie van de Vrijvrouwe van Renswoude te Utrecht.
Het pand werd oorspronkelijk gebouwd om weeskinderen uit het naastgelegen Stadsambachtskinderhuis (nu het Centraal Museum) interne opleiding en huisvesting te bieden. Deze functie, geheel in lijn met het testament van Vrijvrouwe Maria Duyst van Voorhout, is in de vorige eeuw gewijzigd naar het verstrekken van beurzen aan studenten in het MBO (creatieve vakscholen), HBO en WO die woonachtig of studerend zijn in Utrecht.
De Fundatie wordt verkocht om de financiële toekomst van het fonds te waarborgen en de missie – het verstrekken van beurzen aan minderbedeelde studenten – voort te zetten.
Beschermde huls, onbeschermde inboedel
Het gebouw heeft sinds 1967 een beschermde status als rijksmonument. De unieke inrichting die bij het pand hoort heeft echter geen enkele bescherming. Het gaat dan onder andere om een staand horloge dat speciaal voor het huis is gemaakt, schilderijen van regenten, meubelen, porselein en archiefstukken.
Hoewel de erfgoedorganisaties vertrouwen hebben in een zorgvuldige verkoopprocedure waarbij huis en inrichting samen worden verkocht, bestaat er een reële kans dat op termijn delen van de unieke inventaris toch onder druk komen te staan of uit het pand zullen verdwijnen.
Een aanwijzing als ensemble door de minister kan ervoor zorgen dat, naast de privaatrechtelijke borging bij verkoop, erfgoedorganisaties zoals Heemschut en Oud-Utrecht meer houvast hebben om bij mogelijke verkoop of afstoting van losse voorwerpen uit de verzameling aan de bel te trekken. Bovendien kan de aanwijzing als interieurensemble door de rijksoverheid ertoe bijdragen dat andere partijen het cultuurhistorische belang ervan erkennen.