Monument op Afsluitdijk onder handen genomen
Het Vlietermonument op de Afsluitdijk wordt momenteel grondig gerestaureerd. Dit iconische bouwwerk markeert de plek waar in 1932 de laatste openingen in de dijk werden gesloten. Het monument is ontworpen door de beroemde architect Willem Marinus Dudok.
Hoewel het monument al decennia een bekende tussenstop is voor reizigers tussen Noord-Holland en Friesland, waren dringende herstelwerkzaamheden noodzakelijk. De restauratie wordt met grote zorg uitgevoerd, waarbij het originele ontwerp van Dudok volledig behouden blijft.
Van toeristentrekker naar bouwplaats
Voorafgaand aan de restauratie was het Vlietermonument dagelijks het decor voor touringcars vol toeristen, die het bouwwerk van dichtbij wilden bewonderen. Inmiddels is de locatie omgevormd tot een plek waar restauratiespecialisten geconcentreerd aan het werk zijn.
“Ik vind het echt een eer dat ik hieraan mag werken,” aldus restauratie-expert Olaf Oudewaal, die als bouwkundig opzichter betrokken is namens Rijkswaterstaat. “Het is een bouwkundige zoektocht geworden bijna. Dat maakt het werk zo ongelofelijk mooi. Het onderzoeken waarom er voor een bepaalde manier van werken is gekozen.”
Restauratie onthult oude technieken
De restauratie is noodzakelijk om het monument toekomstbestendig te maken. Daarbij stuiten de experts regelmatig op technische oplossingen uit de jaren ’30 die vandaag de dag niet meer gangbaar zijn.
“De grote ramen hebben messing hoekprofielen. Die zijn vastgemaakt met houten proppen, pluggen, die in de muur werden geslagen. Maar daar komt water in en dat heeft de bewapening in het beton aangetast,” legt Oudewaal uit.
Moderne middelen, historisch resultaat
Ook het dak van het monument is inmiddels aangepakt. Hierbij is gekozen voor moderne restauratietechnieken, zonder het originele ontwerp aan te tasten. Zelfs de kenmerkende tegels worden opnieuw geproduceerd.
Deze klus is in handen van Koninklijke Tichelaar in Makkum, waar men net zo lang heeft geëxperimenteerd tot de nieuwe tegels identiek zijn aan de originele.
Oudewaal blikt terug op hoe men vroeger anders omging met monumenten: “We zijn echt anders naar monumenten gaan kijken. In de jaren 70 en 80 zagen we veel gebouwen niet als monument en zeiden we: ‘Haal maar weg die tegels, zet er maar een natuurstenen lei tegen aan’. Ja, dat gaat niet meer op.”
Nieuwe invulling voor het souterrain
In de volgende fase van de restauratie wordt gewerkt aan het souterrain van het monument. Tot zeven jaar geleden bevond zich hier een lunchroom waar bezoekers terechtkonden voor een kop koffie of een maaltijd.
Nu wordt dit deel uitgebreid: onder het monument worden extra vierkante meters vrijgemaakt. Volgens Jacob Jansen, omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat, komt er een volwaardige horecagelegenheid terug.
“Dit hele souterrain kan straks gebruikt worden als lunchroom. Er komen ook extra toiletten. Daar was altijd veel behoefte aan. En we gaan achter deze betonnen muur dus nog extra ruimte maken. Daar komen de zaken zoals de keuken, drinkwaterzuivering, opslag en dergelijke.”
Verbinding tussen toren en restaurant
Behalve horeca komt er ook ruimte om het verhaal van de Afsluitdijk te vertellen. Het nieuwe restaurant wordt rechtstreeks verbonden met de toren van het monument.
“Hier komt een wenteltrap zodat je van hier meteen door kunt naar boven. Dan kan je helemaal opstijgen naar het magnifieke uitzicht op de Waddenzee,” aldus Jansen.
Behoud voor toekomstige generaties
De verwachting is dat de vernieuwde lunchroom in 2027 haar deuren opent. Tot die tijd gaan de werkzaamheden onverminderd door.
Oudewaal benadrukt het belang van het project: “Het is echt een icoon, maar het is ook een plaatje om aan te werken. Zeker met Dudok op mijn schouders die denkt: ‘Het is misschien iets anders dan ik bedacht had. Maar het wordt beter’. Zo blijft het behouden voor het nageslacht.”