De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de reacties op de Kamervragen met betrekking tot de nieuwe Archiefwet voorgelegd aan de Tweede Kamer, samen met een nota naar aanleiding van het nader verslag, namens zowel OCW als de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De intentie van OCW is om de wet, samen met het nieuwe Archiefbesluit en de Archiefregeling, op 1 januari 2026 in werking te laten treden.
De Archiefwet is een wet die de regels en voorschriften bevat met betrekking tot het beheer, de behoud en de toegankelijkheid van overheidsinformatie en archieven. Deze wet heeft als doel ervoor te zorgen dat overheidsorganisaties verantwoordelijk omgaan met hun archieven, zodat deze op een ordelijke, betrouwbare en toegankelijke manier worden beheerd en bewaard. De Archiefwet bepaalt onder andere welke documenten bewaard moeten blijven, hoe lang ze bewaard moeten worden, wie er toegang toe heeft en onder welke voorwaarden. Dit draagt bij aan transparantie, rechtmatigheid en historisch onderzoek.
Deze vertraging van één jaar in de inwerkingtreding van de Archiefwet 20XX heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is er meer tijd nodig voor verdere behandeling van het wetsvoorstel in de Kamer. Daarnaast is een vaste inwerkingtredingsdatum van groot belang voor de regionale historische centra. De zorgvuldige verwerking van reacties op de concepten van het Archiefbesluit en de Archiefregeling vergt extra tijd en de uitvoerbaarheidstoetsen voor de modernisering van de Archiefwet en de daarbij behorende adviesaanvragen zijn nog in volle gang.
Uitvoerbaarheidstoets
Het Ministerie van OCW heeft uitvoerbaarheidstoetsen voor de modernisering van de Archiefwet ingesteld om te blijven streven naar een kwalitatief hoogstaand Archiefbesluit en een degelijke Archiefregeling. In navolging van het belang dat het Nationaal Archief hieraan hecht, worden interne workshops georganiseerd om goed voorbereid te zijn op de veranderingen die de nieuwe wet met zich meebrengt. Ook andere instanties zoals gemeenten en provincies nemen deel aan deze uitvoerbaarheidstoetsen. Afelonne Doek, de algemene rijksarchivaris, zal nog afzonderlijk advies uitbrengen over het Archiefbesluit en de Archiefregeling, terwijl ook de Autoriteit Persoonsgegevens om advies is gevraagd.
Wat betreft het vervolgtraject is het nu aan de vaste commissie voor OCW om te beslissen over de volgende stappen in de behandeling van het wetsvoorstel. De eerstvolgende procedurevergadering staat gepland op 18 april. Na de schriftelijke voorbereiding volgt de plenaire behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer, waarna het ter goedkeuring wordt voorgelegd aan de Eerste Kamer. In de Eerste Kamer zal het wetsvoorstel eerst worden behandeld door een gespecialiseerde commissie, vergelijkbaar met de procedure in de Tweede Kamer.