Texel gaat onderzoek doen naar de honderden scheepswrakken in de westelijke Waddenzee en deze in kaart brengen. Er komt ook een plan om de meest bijzondere wrakken te behouden. Demissionair minister Bruins stelt hiervoor 6,8 miljoen euro beschikbaar en bracht gisteren een bezoek aan Texel.
“Er zijn te veel mooie dingen op de zeebodem om die te laten liggen”, zegt de minister bij regionale omroep NH. “Het Waddengebied is altijd in beweging. Het kan zo zijn dat iets wat er nu is er volgend jaar niet meer is.”
Belangrijke rol van de Rede van Texel
Het onderzoek richt zich vooral op de Rede van Texel. Van de 15de tot het begin van de 19de eeuw lagen daar veel schepen te wachten op een gunstige wind om uit te varen. Soms lagen er dagenlang tientallen VOC-schepen voor anker. Deze rede was destijds de drukste ankerplaats ter wereld.
Bij harde wind of storm kon het daar flink spoken. Berucht is de stormnacht in 1593 op kerstavond, toen vergingen in één keer 44 koopvaardijschepen.
Een schatkamer vol geschiedenis
Hoeveel schepen uiteindelijk met hun lading op de zeebodem belandden, is onbekend. Maritiem archeologen zien de rede als een schatkamer van de Nederlandse en Texelse geschiedenis.
Dat dit geen overdreven benaming is, bleek in november 2022. Toen haalden duikers een 17de-eeuwse jurk uit het zogenoemde Palmhoutwrak. De jurk, met ingeweven zilveren plaatjes, was ondanks eeuwenlang verblijf onder water in verrassend goede staat. Deze vondst is wereldwijd uniek, omdat er bijna geen kleding uit die tijd bewaard is gebleven.
Wrakken in gevaar
De wrakken worden bedreigd, zegt archeoloog Michiel Bartels. “Iedere dag komt er zes miljoen kuub water met zand erbij. Dus er staat permanent een soort van schuurmachine op deze wrakken. Bovendien wordt er gevist en de paalwormen vreten alles op. Als je nu niets doet, is het te laat. Dat zou zonde zijn.”
Plan voor bescherming
Met het geld dat beschikbaar is gesteld, kunnen de archeoloog, de gemeente, vrijwillige duikers en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed aan de slag. Hoe het reddingsplan er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. Wel is duidelijk dat wrakken moeten worden afgedekt met gaas, zodat ze niet wegspoelen. Voor het Palmhoutwrak komt een speciaal plan.
Texel moet de subsidie van 6,8 miljoen euro delen met gemeenten in de Zeeuwse Delta. Daar liggen ook wrakken die bescherming nodig hebben.