Uit maar liefst 124 aanmeldingen zijn twaalf vrijwilligersteams geselecteerd als finalist voor de Erfgoedvrijwilligersprijs 2026, één uit iedere provincie. Van vrijwilligers die historische molens draaiende houden tot jongeren die een boerderij van 7.000 jaar geleden nabouwen. De finalisten laten zien hoe veelzijdig het vrijwilligerswerk in de Nederlandse erfgoedsector is. De teams maken kans op de hoofdprijs van €10.000. Van 1 november tot en met 1 december kan het publiek stemmen op zijn favoriete team via www.erfgoedvrijwilligersprijs.nl.
Twaalf bijzondere vrijwilligersteams
De Erfgoedvrijwilligersprijs zet jaarlijks de inzet van vrijwilligers in de erfgoedsector in de schijnwerpers. In samenwerking met Stichting OPEN (Overleg Provinciale Erfgoedinstellingen Nederland) is uit iedere provincie een finalist geselecteerd. De twaalf teams zetten zich ieder op hun eigen manier in om erfgoed toegankelijk en beleefbaar te maken. Van musea en historische molens tot theaterwandelingen en initiatieven die onderbelichte verhalen zichtbaar maken.
De twaalf finalisten zijn:
- Drenthe – Openluchtmuseum Ellert en Brammert
In een historische drukkerij, houtzagerij en oud schooltje in Schoonoord laten vrijwilligers zien hoe mensen vroeger in Drenthe leefden en werkten. Schoolkinderen kunnen ook zelf aan de slag met oude ambachten. - Flevoland – Museum Nagele
Vrijwilligers vernieuwden samen het museum in een voormalige dorpskerk in Nagele. Ze doorzochten archieven, verzamelden bijzondere voorwerpen en richtten een interactieve tentoonstelling in over de ontstaans- en architectuurgeschiedenis van het dorp. - Friesland – Museum Martena
Met een kist vol historische gebruiksvoorwerpen bezoeken vrijwilligers uit Franeker verzorgingshuizen, waar ze herinneringen ophalen bij ouderen met dementie. Ook geven ze rondleidingen door het stadskasteel en organiseren ze activiteiten voor schoolkinderen. - Gelderland – De Theaterwandeling van Museum Het Pakhuis
Waargebeurde verhalen uit de geschiedenis van Ermelo vormen de basis voor bijzondere theaterwandelingen. Jongeren en ervaren vrijwilligers werken samen aan voorstellingen met theater, dans en nieuwe technologie. - Groningen – Molenstichting Midden- en Oost-Groningen
Molenaars, gidsen en klussers houden historische molens draaiende en ontvangen bezoekers. Daarnaast leidt de stichting zelf nieuwe vrijwilligers op om het molenaarsambacht door te geven. - Limburg – BC mOERveld
Jongeren bouwden in Geulle/Moorveld samen een boerderij van zo’n 7.000 jaar geleden na en reconstrueerden muziekinstrumenten uit de tijd van de eerste boeren. Aan het bouwproject werkten zo’n 280 jongeren mee. - Noord-Brabant – Oorlogsmuseum Altena
Met een zelf opgericht oorlogsmuseum, historische excursies en elf herdenkingsmonumenten houden vrijwilligers in Wijk en Aalburg de lokale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog levend. - Noord-Holland – Museum Zaanse Tijd
Bezoekers kunnen hun eigen klok laten bekijken en taxeren, terwijl kunstenaars Zaanse klokken een nieuw uiterlijk geven. Met bijzondere activiteiten maken vrijwilligers op de Zaanse Schans de geschiedenis van uurwerken toegankelijk voor jong en oud. - Overijssel – Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster
Een verdwenen vrouwenklooster, een ridderbegraafplaats en de Slag bij Ane in 1227. Met een podcast, een escaperoom en historische wandelingen brengen vrijwilligers bij Hasselt deze verborgen middeleeuwse geschiedenis onder de aandacht. - Utrecht – Queer-U Stories
Met historisch onderzoek, stadswandelingen en tentoonstellingen maken vrijwilligers onderbelichte verhalen uit de Utrechtse queer geschiedenis zichtbaar. - Zeeland – Museum Goemanszorg
Van vlasbewerking tot historische landbouwgewassen. Vrijwilligers laten bezoekers in Dreischor kennismaken met het boerenleven op Schouwen-Duiveland en houden oude ambachten en tradities levend. - Zuid-Holland – Indisch Herinneringscentrum
Aan de hand van passagierslijsten, kampkaarten en andere historische bronnen helpen vrijwilligers in Den Haag bezoekers hun familiegeschiedenis in Nederlands-Indië en Indonesië te achterhalen. Daarbij bieden ze ook ruimte voor persoonlijke verhalen.
Publiek kan stemmen t/m 1 december
Vanaf 1 november kan het publiek stemmen op de twaalf finalisten van de Erfgoedvrijwilligersprijs 2026. Stemmen kan tot en met 1 december via www.erfgoedvrijwilligersprijs.nl. Op de website presenteren alle vrijwilligersteams zich in een korte video.
Naast het publiek brengt een onafhankelijke jury, onder voorzitterschap van voormalig minister van OCW Ingrid van Engelshoven, haar oordeel uit. De publieksstemmen en het juryoordeel bepalen ieder voor 50% de einduitslag.
Prijsuitreiking op 11 december
Op vrijdag 11 december 2026 maakt minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag de winnaar bekend. Het winnende vrijwilligersteam ontvangt €10.000. De teams die op de tweede en derde plaats eindigen, ontvangen ieder €5.000. De helft van het prijzengeld is vrij te besteden, bijvoorbeeld aan teamactiviteiten. De andere helft is bestemd voor het bevorderen van kennisoverdracht binnen het vrijwilligerswerk.
De Erfgoedvrijwilligersprijs
De Erfgoedvrijwilligersprijs is in 2020 in het leven geroepen door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap als blijk van waardering voor de vele vrijwilligers die zich inzetten voor het Nederlandse erfgoed. Met de prijs krijgen bijzondere vrijwilligersteams de erkenning en waardering die zij verdienen. De Erfgoedvrijwilligersprijs wordt georganiseerd door Stichting Nederland Monumentenland, in samenwerking met Stichting OPEN en in opdracht van het ministerie van OCW.