Beschermen Nederland, Duitsland en Denemarken de Waddenzee goed genoeg? Of zorgen gasboringen, kabelaanleg en garnalenvisserij ervoor dat het gebied zijn werelderfgoedstatus verliest?
Het Werelderfgoedcomité van Unesco vergadert woensdag en donderdag in Parijs over de status van de Waddenzee. In een ontwerptekst van het advies spreekt Unesco nog steeds zijn zorgen uit over de ‘uitzonderlijke universele waarden’ van het gebied.
Veranderde toon in advies
In een vorig advies vroeg Unesco nog expliciet om geen activiteiten toe te staan die bodemdaling kunnen veroorzaken. Nu zegt het comité juist ‘met instemming kennis te nemen’ van de pogingen om verdere mijnbouwactiviteiten te stoppen. Dit gaat onder andere over het Nederlandse demissionaire kabinet, dat probeert de Nam tegen te houden bij gaswinning in Ternaard.
Die pogingen lijken niet te slagen. Demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei zei eerder dat zij juridisch niet onder de vergunning voor de Nam uit kan. Ook demissionair staatssecretaris Jean Rummenie van Natuur concludeerde dat de vergunning onontkoombaar is.
Achteruitgang van de natuur
“Voor de Waddenzee was het veel fijner geweest als Unesco nog een keer had herhaald dat ze onder geen enkele voorwaarde nieuwe mijnbouwactiviteiten onder de Waddenzee wil zien. Dat zei ze in twee eerdere adviezen wel,” zegt Frank Petersen van de Waddenvereniging.
Petersen is naar Parijs gereisd om het comité extra informatie te geven. Zo verscheen eind juni het rapport Staat van de Waddenzee, waarin staat dat de natuur op 92 van de 238 gemeten punten onder de maat is. Op 46 punten gaat de natuur zelfs significant achteruit.
De stand van soorten zoals kabeljauw, slakdolf, eidereend, brilduiker, wulp en scholekster gaat achteruit. Omdat het rapport recent is verschenen, heeft Unesco het nog niet meegenomen in het ontwerpadvies.
Visserij en andere activiteiten als bedreiging
Volgens Katja Philippart, directeur van de Waddenacademie, is het belangrijk dat het rapport alsnog wordt meegenomen in het definitieve advies. “Ons rapport zegt formeel niets over de oorzaak van de achteruitgang. Maar in het licht van de gevolgen van menselijke activiteit voor de natuur van de Waddenzee, waaronder klimaatverandering, is het belangrijk te weten op welke punten dit gebied er niet goed voor staat.”
Unesco noemt bodemberoerende visserij, zoals garnalenvisserij, ook een bedreiging. Petersen wijst erop dat staatssecretaris Rummenie onlangs een vergunning voor twintig jaar heeft verleend aan de garnalenvisserij. “Maar die informatie heeft hij niet met Unesco gedeeld,” zegt hij.
Daarnaast vraagt Unesco in het advies om meer informatie over de milieueffecten van andere activiteiten, zoals het ingraven van een kabel van een windpark op de Noordzee naar de Groningse kust.
Hoop op onafhankelijke controle
De Waddenvereniging hoopt dat Unesco zelf een onafhankelijke missie naar de Waddenzee stuurt. Volgens Petersen hebben Nederland, Duitsland en Denemarken niet genoeg informatie geleverd over de slechte staat van het gebied.
Hoewel de werelderfgoedstatus geen juridische gevolgen heeft, speelt het wel een belangrijke rol. “De toerismesector in de noordelijke provincies erkent volmondig dat juist die unieke werelderfgoedstatus voor de Waddenzee een kurk is waar deze groeiende sector op drijft,” zegt Petersen.