Verdwenen, maar niet vergeten: het NACO-huisje is na 17 jaar terug in Amsterdam

Terugplaatsing Naco-huisje bij Amsterdam CS, 13 Dec 2021.
Terugplaatsing Naco-huisje bij Amsterdam CS, 13 Dec 2021. Foto: Stadsherstel, Jan Reinier van der Vliet

Het is gelukkig allemaal voorspoedig gegaan. Het NACO-huisje staat na 17 jaar afwezigheid weer in Amsterdam aan het water. Met de Amsterdamse vlag en al kwam het gisteren Mokum binnenvaren. En dat ging zelfs voortvarender dan verwacht. Een bijzonder moment voor de vele mensen, van binnen én buiten Amsterdam, die zich het markante huisje achter Centraal Station nog goed herinneren.

Het NACO-huisje, voormalig cargadoorskantoor in 1919 ontworpen door architect La Croix voor rederij Koppe, sierde tot 2004 de achterkant van het Centraal Station. Daar was het gebouwtje in Amsterdamse Schoolstijl en met gebruik van koloniale en Scandinavische details een bijzondere verschijning aan het IJ.
In 2004 moest het vervallen gebouwtje plaats maken voor de uitbreiding aan de achterzijde van Centraal Station. Met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werd afgesproken dat het rijksmonument een nieuwe plek in Amsterdam zou krijgen.

Foto: Stadsherstel, Jan Reinier van der Vliet

Opslag in Zaandam

Tot die nieuwe bestemming was gevonden werd het huisje opgeslagen in Zaandam. Dat deze tijdelijke situatie 17 jaar zou duren, had niemand toen vermoed.

In 2016 werd Stadsherstel Amsterdam eigenaar. Met behulp van crowdfunding onder haar Vrienden en dankzij de bijdrage van diverse donateurs, fondsen en de gemeente Amsterdam lukte het de restaurerende organisatie om het monument weer in oude luister te herstellen. Zo maakten de Vrienden het bijvoorbeeld mogelijk om de ‘buffelhoorns’ – de typerende en koloniaal aandoende hoekornamenten – te restaureren. Toen ook een geschikte locatie werd gevonden op het heringerichte terrein achter Centraal Station was de tijd rijp voor de terugkeer van het NACO-huisje.

Voortvarende terugtocht

Afgelopen maandag 13 december werd het huisje teruggevaren. In de vroege ochtend werden de voorbereidingen gestart en hangend in de takels van de drijvende bok keerde het terug naar de hoofdstad, een spectaculair gezicht. En zo arriveerde het huisje, met de Amsterdamse vlag al wapperend in top.

Het terugvaren ging een stuk voorspoediger dan gepland, waardoor aannemer BAM het huisje al om 11:15 uur op zijn plek had in plaats van het verwachte tijdstip van 14:00 uur.

Beeld: Han van Gool collectie Bureau Monumentenzorg.

Restauratie ter plaatse

Nu het NACO-huisje op zijn nieuwe plek staat, zal de aannemer nog wat werkzaamheden aan het gebouw verrichten. Het hangt nu nog op zijn stutconstructie maar in de komende dagen worden de betonnen palen aangeheeld met beton, zodat het gebouw weer echt op zichzelf staat.

Daarna kan Stadsherstel Amsterdam vanaf ongeveer februari 2022 in vier maanden tijd de restauratie afmaken. De oranje daktegels, waarvan enkele originele bewaard zijn gebleven, komen dan ook weer terug op het dak.
Tegen die tijd is ook bekend of de plannen voor een nieuwe functie doorgang vinden. De beoogde huurders zijn het Scheepvaartmuseum, de Plantage (o.a. Artis, Hermitage en Joods Kwartier) en Stromma. Zij willen het NACO-huisje als opstapplaats gaan gebruiken, om diverse culturele instellingen in de Plantage buurt en Oosterdok via het water te ontsluiten.

Alsof het niet is weggeweest

Een veelgehoorde reactie was “Het staat daar zo natuurlijk, alsof het niet is weggeweest”. Voor wie de terugvaart en de plaatsing gemist heeft kan het NACO-huisje nu met eigen ogen bewonderen: het heeft een fantastische nieuwe plek gekregen net ten oosten van Centraal Station bij de nieuwe pontfuik van het IJveer naar het IJplein in Amsterdam Noord.
Of bekijk op de website van Stadsherstel het filmpje en het fotoverslag.

Meer informatie:
www.stadsherstel.nl/nacohuisje