Nederland krijgt een vergunningplicht voor de export van waardevolle kunst, ook binnen Europa zelf. Dat heeft staatssecretaris Gunay Uslu besloten. Daarmee zal de komende jaren zal het huidige stelsel rondom het beheer van kunst op de schop gaan.
De staatssecretaris volgt daarmee in grote lijnen de adviezen op van de Raad voor Cultuur en van adviescommissies onder leiding van Sybrand van Haersma Buma en Alexander Pechtold.
De discussies over de positie van kunst ontstonden na de omstreden verkoop van een vroeg-17de-eeuwse tekening van Peter Paul Rubens uit de privécollectie van prinses Christina in 2019 en de verkoop van het historische oorlogswatervliegtuig Catalina in 2018.
Particuliere verzamelaars en liefhebbers verdienen een actieve, ondersteunende overheid die hen bijstaat met raad en daad.
Staatssecretaris Uslu van OC&W
Toch een register
De staatssecretaris houdt tegen de adviezen in vast aan de Collectie Nederland: een register met daarin de belangrijkste collectiestukken op nationaal niveau. De lijst zal tegen het licht worden gehouden en alle inschrijvingen worden opnieuw beoordeeld aan de hand van nieuwe criteria.
Er komt een onafhankelijke adviescommissie Onvervangbaar en Onmisbaar. Deze commissie buigt zich over de vraag of een kunstwerk of samenhangende collectie objecten onmisbaar en onvervangbaar is. Ook adviseert de commissie welke stukken moeten worden opgenomen in het reeds bestaande register beschermde cultuurgoederen.
Belangrijke rol voor RCE
In het nieuwe systeem krijgt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een belangrijke rol. Om de afstand tussen eigenaren van collectiestukken aan de ene kant en de overheid aan de andere kant te verkleinen, krijgt de Rijksdienst een loket waar eigenaren terecht kunnen.
Staatssecretaris Uslu: ‘De Collectie Nederland bestaat niet alleen uit kunstwerken uit de collectie van het Rijk. Juist particuliere verzamelaars en liefhebbers leveren een enorme bijdrage. Zij durven soms veel vooruitstrevender te zijn in hun verzameling en in veel gevallen delen ze hun collectie graag met het brede publiek. Zij verdienen een actieve, ondersteunende overheid die hen bijstaat met raad en daad.”
Uitvoervergunning
Het beloofde vergunningsysteem is er niet zomaar. Er komt daarvoor in de toekomst een aanpassing van het vergunningensysteem voor uitvoer van exceptionele kunstwerken. Voor objecten die voldoen aan bepaalde waarde- of ouderdomsdrempels moet een uitvoervergunning worden aangevraagd. Dat geldt nu al voor uitvoer uit de EU, maar zal dan ook gelden voor uitvoer uit Nederland.
Daarbij komt advies of een werk onvervangbaar en onmisbaar is. In dat geval kunnen Nederlandse partijen, waaronder het Rijk, musea en particulieren, kijken of zij het willen en kunnen kopen. Is dat niet het geval, dan kan het alsnog in het buitenland worden verkocht. Met het nieuwe systeem komt Nederland meer in lijn met buurlanden, waar dergelijke systemen vaak al gelden voor bijzondere kunst.
Lees hier de hele brief van staatssecretaris Uslu aan de Kamer.